Nghiên Cứu Ong Mật Gợi Ý Toán Học Là Ngôn Ngữ Chung Cho Giao Tiếp Liên Sao

Một công trình nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí học thuật Leonardo đề xuất sử dụng năng lực toán học của loài ong mật như một mô hình trên Trái Đất để hình dung việc thiết lập kênh liên lạc giữa các nền văn minh ngoài không gian có nguồn gốc tiến hóa khác biệt. Các nhà nghiên cứu đã thu thập bằng chứng thực nghiệm về nhận thức của loài ong trong giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2024, với sự tham gia của các cơ sở học thuật như Đại học Monash và Đại học RMIT. Nghiên cứu này củng cố luận điểm rằng toán học có thể đóng vai trò là một ngôn ngữ phổ quát cho giao tiếp liên sao, dựa trên các thí nghiệm tư duy liên quan đến khả năng tính toán của côn trùng này.

Sự phân tách tiến hóa giữa con người và ong mật diễn ra cách đây hơn 600 triệu năm, nhấn mạnh sự khác biệt cơ bản trong cấu trúc sinh học của chúng. Các phát hiện thực nghiệm đã xác nhận khả năng của ong trong việc giải quyết các phép cộng/trừ đơn giản (với số lượng là một), phân loại số lượng chẵn/lẻ, và nhận biết khái niệm số không như một giá trị số học. Thách thức về việc trao đổi thông tin qua khoảng cách thiên hà mà không có ngôn ngữ chung là một vấn đề dai dẳng, đặc biệt khi khoảng cách tới ngôi sao gần nhất đòi hỏi thông điệp khứ hồi kéo dài hơn một thập kỷ, loại trừ các phương thức giao tiếp dựa trên văn hóa hoặc sinh học.

Quan điểm lịch sử của Galileo Galilei rằng vũ trụ được viết bằng ngôn ngữ toán học được nghiên cứu này củng cố, cho thấy toán học là ứng cử viên mạnh mẽ cho nền tảng của mọi đối thoại liên sao tiềm năng. Những nỗ lực truyền tin trong quá khứ, như Bản ghi Voyager (1977) và Thông điệp Arecibo (1974), đều đã sử dụng các đại lượng toán học và vật lý làm phương tiện truyền tải ban đầu. Việc lựa chọn ong mật làm đối tượng nghiên cứu xuất phát từ hệ thống giao tiếp xã hội phức tạp của chúng, bao gồm cả ngôn ngữ nhảy múa để chỉ dẫn nguồn thức ăn.

Các nhà khoa học đã quan sát thấy ong thợ sử dụng “điệu nhảy lắc lư” để mã hóa chi tiết về khoảng cách và hướng của nguồn thực phẩm cách tổ hơn 150 mét. Sự phức tạp này, dù khác biệt về mặt sinh học so với con người, lại cung cấp một khuôn khổ để suy đoán về các cấu trúc logic chung có thể được chia sẻ giữa các loài. Điều này đặt ra câu hỏi triết học về việc liệu toán học là một phát minh thuần túy của con người hay là một hệ quả phổ quát của bất kỳ trí thông minh nào phát triển trong vũ trụ.

Nghiên cứu này được thực hiện trong bối cảnh nhân loại tiếp tục theo đuổi khám phá không gian và đối mặt với giới hạn vật lý của truyền thông vũ trụ. Sự tương đồng trong tư duy logic, dù thể hiện qua khả năng tính toán của ong hay qua các mô hình toán học phức tạp, cho thấy một con đường tiềm năng để vượt qua rào cản về khoảng cách và khác biệt sinh học. Các nhà nghiên cứu kết luận rằng bằng chứng từ nghiên cứu về ong mật làm tăng sức nặng cho lập luận rằng toán học là nền tảng vững chắc cho bất kỳ cuộc trò chuyện liên sao nào, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tìm kiếm các quy luật cơ bản, không phụ thuộc vào sinh học, có thể là điểm chung giữa các trí tuệ khác nhau trong thiên hà.