Quan chức Thụy Điển Gustav Engzell: Bộ phim về hành trình cứu sống hàng ngàn người Do Thái trong Thế chiến II

Tác phẩm điện ảnh chính kịch tiểu sử của Thụy Điển mang tên "Den svenska länken" (Mối liên kết Thụy Điển) đã chính thức ra mắt, tái hiện cuộc đời và sự nghiệp của Gustav Engzell, một công chức nhà nước đóng vai trò then chốt trong nỗ lực giải cứu cộng đồng người Do Thái trong những năm tháng khốc liệt của Thế chiến II. Với cương vị là người đứng đầu Vụ Pháp chế thuộc Bộ Ngoại giao Thụy Điển xuyên suốt thời kỳ chiến tranh, Engzell cùng đội ngũ của mình được ước tính đã góp phần cứu sống từ 30.000 đến 40.000 người Do Thái nhờ vào những hành động quyết đoán và dũng cảm. Hai đạo diễn Therese Ahlbeck và Marcus Olsson, đồng thời là những người chắp bút cho kịch bản, đã lựa chọn một tông màu điện ảnh kết hợp giữa sự ấm áp và yếu tố hài hước để kể về chủ nghĩa anh hùng thầm lặng đối đầu với bộ máy quan liêu của Đức Quốc xã.

Trong vai chính Gustav Engzell, nam diễn viên Henrik Dorsin đã hóa thân xuất sắc thành một công chức khiêm nhường, đôn hậu nhưng đầy bản lĩnh khi dám đứng lên thách thức thái độ thờ ơ của cấp trên trước thảm họa diệt chủng Holocaust. Bộ phim đã có buổi công chiếu toàn cầu vào ngày 25 tháng 1 năm 2026 tại Liên hoan phim Gothenburg, sau đó chính thức ra rạp tại Thụy Điển vào ngày 6 tháng 2 và được phát hành trên nền tảng trực tuyến Netflix từ ngày 19 tháng 2. Tác phẩm này đã khéo léo chuyển dịch trọng tâm từ những tranh cãi về vai trò đồng lõa của Thụy Điển sang tôn vinh những hành động tích cực và nhân văn của các cá nhân làm việc trong bộ máy chính quyền.

Vào giai đoạn cuối những năm 1930, chính phủ Thụy Điển ban đầu vẫn duy trì chính sách thắt chặt nhập cảnh đối với những người tị nạn chạy trốn khỏi Đức Quốc xã. Tuy nhiên, một bước ngoặt lịch sử đã đến vào ngày 7 tháng 9 năm 1942, khi Hillel Storch, một người tị nạn đến từ Latvia, đã trực tiếp thông báo cho Engzell về tình cảnh thảm khốc của người Do Thái tại các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng. Được truyền cảm hứng mạnh mẽ từ các đồng nghiệp, đặc biệt là nhân viên mới Ruth Vogel (do Sissela Benn thủ vai), nhóm của Engzell đã bắt đầu tích cực xử lý thị thực cho những người Do Thái Na Uy và Đan Mạch đang tìm kiếm nơi ẩn náu tại Thụy Điển trung lập, bằng cách tận dụng các kẽ hở pháp lý và sự "lịch thiệp chừng mực" để đối phó với các rào cản ngoại giao.

Mặc dù Thụy Điển luôn nỗ lực giữ vững vị thế trung lập để tránh gây hấn với Đức, chính sách ban đầu đối với các đơn xin thị thực của người Do Thái thường là trì hoãn và né tránh. Thế nhưng, khi các cuộc trục xuất người Do Thái Na Uy đến trại tập trung Auschwitz bắt đầu diễn ra vào cuối năm 1942, đây đã trở thành chất xúc tác mạnh mẽ thúc đẩy sự thay đổi trong chính sách. Những nỗ lực ngoại giao do Engzell khởi xướng hoặc hỗ trợ – người cũng từng tham dự Hội nghị Evian năm 1938 – đã tạo tiền đề cho các nhà ngoại giao Thụy Điển như Carl Ivan Danielsson và Per Anger có đủ thẩm quyền để bảo vệ người Do Thái tại Budapest vào năm 1944. Những hành động này đã góp phần biến một Thụy Điển trung lập trở thành một "siêu cường đạo đức" trong bối cảnh đen tối của cuộc chiến.

Với thời lượng 102 phút cùng sự góp mặt của dàn diễn viên thực lực bao gồm Jonas Karlsson và Marianne Mörck, bộ phim đặt mục tiêu khẳng định và tôn vinh những đóng góp thầm lặng nhưng mang tính quyết định của Gustav Engzell trong lòng công chúng. Câu chuyện này nhấn mạnh rằng lập trường dân sự cá nhân và lòng trắc ẩn, như trường hợp của Engzell, có thể tạo ra những giá trị nhân đạo khổng lồ, tạo nên sự tương phản đầy ý nghĩa với những câu chuyện nổi tiếng hơn như chiến dịch cứu trợ của Raoul Wallenberg tại Hungary. Việc phát hành tác phẩm trên Netflix vào ngày 19 tháng 2 năm 2026 sẽ giúp khía cạnh ít được biết đến này của lịch sử Thụy Điển thời Thế chiến II tiếp cận được với đông đảo khán giả trên toàn thế giới.