Phim tài liệu 'Photophobia' về trẻ em trong hầm tàu điện ngầm Kharkiv nhận được sự công nhận quốc tế

Bộ phim tài liệu 'Photophobia' (Ám ảnh ánh sáng), một tác phẩm điện ảnh khắc họa chân thực cuộc sống của những đứa trẻ đang trú ẩn trong hệ thống tàu điện ngầm tại Kharkiv giữa bối cảnh cuộc xung đột toàn diện, đang liên tục gặt hái được những thành công vang dội trên trường quốc tế. Đây là dự án hợp tác sản xuất giữa ba quốc gia gồm Slovakia, Cộng hòa Séc và Ukraine, được thực hiện ngay tại thực địa trong bối cảnh chiến sự khốc liệt. Cặp đạo diễn tài năng Ivan Ostrochovský và Pavol Pekarčík, những người từng gây tiếng vang với tác phẩm 'Velvet Terrorists' vào năm 2013, đã khéo léo tập trung mạch truyện vào hành trình của cậu bé Nikita 12 tuổi và người bạn thân thiết của mình là Vika.

Những đứa trẻ này đã buộc phải thích nghi với cuộc sống dưới lòng đất, nơi chúng phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt tài nguyên trầm trọng và cảm giác lo âu thường trực. Cấu trúc 'lai' độc đáo của 'Photophobia' cho phép bộ phim tạo ra sự tương phản mạnh mẽ giữa thực tại khắc nghiệt bên trong hầm trú ẩn nằm sâu bốn mét dưới mặt đất và những hình ảnh tan hoang của thành phố phía trên qua những góc nhìn chớp nhoáng. Hai vị đạo diễn, vốn đến Ukraine để thực hiện công tác cứu trợ nhân đạo vào mùa xuân năm 2022, đã dành khoảng bốn tháng để quay phim tại chỗ với mong muốn ghi lại những khoảnh khắc nhân văn thuần khiết nhất ngay giữa tâm điểm của sự kinh hoàng.

Với thời lượng 71 phút, tác phẩm đã vinh dự nhận giải thưởng Europa Cinemas Label cho Phim châu Âu xuất sắc nhất trong khuôn khổ chương trình Giornate degli Autori tại Liên hoan phim Venice lần thứ 80 diễn ra vào tháng 9 năm 2023. Ban giám khảo đánh giá đây là một bộ phim 'đầy tính nguyên bản và được quan sát một cách tinh tế', minh chứng cho cách con người, đặc biệt là trẻ em, học cách kiến tạo một lối sống mới trong những điều kiện phi nhân tính. Tâm điểm của câu chuyện là Nikita, cậu bé bị cha mẹ cấm rời khỏi ga tàu điện ngầm vì ánh sáng ban ngày giờ đây đã trở thành biểu tượng của hiểm nguy chết chóc. Trong không gian chật hẹp chỉ được thắp sáng bởi ánh đèn neon, Nikita đã gặp gỡ cô bé Vika 11 tuổi, và tình bạn chớm nở giữa họ đã tiếp thêm sức mạnh để cả hai một lần nữa dám đối diện với ánh nắng mặt trời. Các đạo diễn đã lựa chọn sử dụng phim 8mm nhằm gợi lên những liên tưởng về định dạng phim gia đình và những cảm xúc tích cực, bất chấp bối cảnh bi kịch của câu chuyện.

Bên cạnh đó, bộ phim còn được vinh danh với Giải thưởng của Ban giám khảo trẻ cho Phim tài liệu xuất sắc nhất tại Liên hoan phim quốc tế và Diễn đàn về Quyền con người lần thứ 22. Cùng với sự công nhận dành cho 'Photophobia', nhiều tác phẩm tài liệu chiến tranh khác của Ukraine cũng đang thu hút sự chú ý của cộng đồng quốc tế. Đáng chú ý là bộ phim '2000 mét đến Andriivka' của Mstyslav Chernov, kể về nhiệm vụ của một trung đội thuộc Lữ đoàn xung kích số 3 trong việc giải phóng làng Andriivka gần Bakhmut vào mùa hè năm 2023, đã lọt vào danh sách rút gọn của giải thưởng BAFTA năm nay. Chernov, người từng đoạt giải Oscar cho tác phẩm '20 ngày ở Mariupol', cũng đã xuất sắc giành giải Đạo diễn xuất sắc nhất trong hạng mục 'Phim tài liệu thế giới' tại Liên hoan phim Sundance 2025.

Những thước phim này, bao gồm cả 'Photophobia', đóng vai trò như một minh chứng quan trọng về tinh thần kiên cường của người dân Ukraine. Chúng không chỉ tư liệu hóa cuộc sống thường nhật đầy gian khổ trong các hầm trú ẩn mà còn ghi lại những trận chiến khốc liệt nơi tiền tuyến, góp phần truyền tải thông điệp về sức mạnh của con người trước nghịch cảnh và lưu giữ những ký ức lịch sử quan trọng cho thế giới.