Harkiv Metrosunda Yaşam Mücadelesi: 'Fotofobi' Belgeseli Uluslararası Arenada Büyük Takdir Topluyor

Harkiv metrosuna sığınarak tam ölçekli işgalin dehşetinden korunmaya çalışan çocukların dokunaklı hikayesini merkezine alan "Fotofobi" (Photophobia) adlı belgesel, küresel çapta önemli başarılar elde etmeye devam ediyor. Slovakya, Çek Cumhuriyeti ve Ukrayna ortak yapımı olan bu etkileyici film, Rusya'nın devam eden saldırıları altında bizzat Ukrayna topraklarında çekildi. Daha önce 2013 yapımı "Kadife Teröristler" (Velvet Terrorists) filminde birlikte çalışan yönetmen ikilisi Ivan Ostrochovský ve Pavol Pekarčík, bu projelerinde odağı 12 yaşındaki Nikita ve onun yakın arkadaşı Vika'nın yer altındaki yaşamlarına çeviriyor.

Savaşın gölgesinde büyüyen bu çocuklar, kısıtlı kaynaklar ve bitmek bilmeyen bir endişe dalgasıyla mücadele ederken zamanlarının büyük bir kısmını yerin altında geçirmek zorunda kalıyor. "Fotofobi" filminin hibrit yapısı, yerin dört metre altındaki sığınağın sert gerçekliği ile yukarıdaki yıkılmış şehrin parçalı görüntülerini ustalıkla karşı karşıya getiriyor. 2022 baharında insani yardım amacıyla Ukrayna'ya gelen ve yaklaşık dört ay boyunca sahada çekim yapan yönetmenler, dehşet verici koşulların ortasında bile filizlenen gerçek insanlık anlarını ve çocukluğun masumiyetini ölümsüzleştirmeyi hedefledi.

Toplam 71 dakika süren yapım, Eylül 2023'te düzenlenen 80. Venedik Film Festivali'nin "Giornate degli Autori" bölümünde en iyi Avrupa filmi seçilerek Europa Cinemas Label Ödülü'ne layık görüldü. Festival jürisi, eseri "insanların, özellikle de çocukların, insanlık dışı koşullarda nasıl yeni bir yaşam biçimi kurmayı öğrendiklerini gösteren, son derece özgün ve mükemmel gözlemlenmiş bir film" olarak tanımladı. Hikayenin merkezindeki Nikita, gün ışığının ölümcül bir tehlikeyle eşanlamlı hale gelmesi nedeniyle ailesi tarafından metro istasyonundan çıkması yasaklanmış bir çocuktur. Sadece neon lambalarla aydınlatılan bu kapalı dünyada Nikita, 11 yaşındaki Vika ile tanışır; aralarında yeşeren dostluk, onlara güneş ışığını yeniden hissetme cesareti verir. Yönetmenler, trajik arka plana rağmen izleyicide ailevi bir sıcaklık ve olumlu duygular uyandırmak amacıyla çekimlerde sekiz milimetrelik film şeridi kullanmayı tercih ettiler.

Film ayrıca, 22. Uluslararası İnsan Hakları Film Festivali ve Forumu'nda Gençlik Jürisi Ödülü'nü kazanarak başarısını taçlandırdı. "Fotofobi"nin kazandığı bu başarıların yanı sıra, Ukrayna savaşına odaklanan diğer güncel belgeseller de dünya kamuoyunun dikkatini çekmeye devam ediyor. Özellikle Mstyslav Chernov'un, 2023 yazında Bahmut yakınlarındaki Andriivka köyünü özgürleştirmek için 3. Hücum Tugayı'nın yürüttüğü görevi anlatan "Andriivka'ya 2000 Metre" adlı çalışması, bu yıl BAFTA ödüllerinde kısa listeye girmeyi başardı. Daha önce "Mariupol'da 20 Gün" filmiyle Oscar kazanan Chernov, son çalışmasıyla 2025 Sundance Film Festivali'nde "Dünya Belgesel Sineması" kategorisinde En İyi Yönetmen ödülünü kucakladı.

"Fotofobi" de dahil olmak üzere bu tür yapımlar, Ukrayna halkının sarsılmaz direncinin ve hayata tutunma çabasının önemli birer kanıtı niteliğindedir. Bu filmler, hem sığınaklardaki gündelik yaşamın zorluklarını hem de cephe hattındaki şiddetli çatışmaları tüm çıplaklığıyla belgeleyerek tarihe not düşmektedir. Sinemanın gücüyle aktarılan bu hikayeler, savaşın yıkıcı etkilerine rağmen insan ruhunun umudu yeniden inşa etme yeteneğini tüm dünyaya bir kez daha hatırlatıyor.