Cơn bão địa từ cực mạnh đầu năm 2026: Những kỷ lục vô tiền khoáng hậu và thách thức đối với giới khoa học toàn cầu

Trong tuần qua, cư dân trên khắp hành tinh đã trở thành những nhân chứng sống cho một trong những sự kiện vũ trụ mãnh liệt nhất kể từ đầu thế kỷ này. Sau nhiều ngày biến động dữ dội, từ trường của Trái Đất cuối cùng đã tìm lại được trạng thái ổn định, đánh dấu sự kết thúc của cơn bão địa từ đầu tiên nhưng vô cùng khốc liệt trong năm 2026. Hiện tượng thiên văn này không chỉ mang đến cho hàng triệu người cơ hội chiêm ngưỡng vẻ đẹp huyền ảo của cực quang mà còn buộc các nhà khoa học phải xem xét lại những hiểu biết hiện tại về chu kỳ hoạt động của Mặt Trời.

Mọi chuyện bắt đầu vào Chủ Nhật, ngày 18 tháng 1 lúc 18:09 UTC, khi một vụ bùng nổ năng lượng cực lớn thuộc cấp độ X1.9 xảy ra trên bề mặt Mặt Trời. Nguồn gốc của sự kiện này xuất phát từ vùng hoạt động 4341, một khu vực vốn đã gây ra hai vụ nổ lớn trước đó khi còn nằm ở phía bên kia của ngôi sao. Do sự tự quay của Mặt Trời, vùng này đã di chuyển đến vị trí đối diện trực tiếp với Trái Đất đúng vào thời điểm bùng phát. Vị trí "ngắm bắn" chuẩn xác này đã báo hiệu một cú va chạm trực diện mạnh mẽ, nhưng những gì diễn ra thực tế thậm chí còn vượt xa mọi dự đoán ban đầu của giới chuyên gia.

Điểm gây kinh ngạc nhất chính là một trận bão bức xạ với cường độ chưa từng thấy kể từ cuối thế kỷ 20. Chỉ trong vòng 24 giờ, luồng hạt proton năng lượng cao bao quanh Trái Đất đã đạt tới mật độ kinh khủng: 37.000 hạt trên mỗi cm² mỗi giây. Con số này cao gấp hàng nghìn lần so với ngưỡng "mức độ đỏ" nguy hiểm, chính thức phá vỡ các kỷ lục được thiết lập vào ngày 6 tháng 11 năm 2001 (31.700 đơn vị) và ngày 29 tháng 10 năm 2003 (29.500 đơn vị). Nó thậm chí đã tiệm cận mức tối đa lịch sử ghi nhận vào năm 1991 với 43.000 đơn vị. Cường độ bức xạ khủng khiếp đến mức đã làm tê liệt các cảm biến của tàu vũ trụ ACE, khiến các nhà khoa học mất đi dữ liệu chính xác về tốc độ của đám mây plasma đang lao tới.

Cơn bão địa từ đạt đỉnh điểm trong khoảng thời gian từ ngày 20 đến 21 tháng 1, được phân loại ở mức G4.7 trên thang đo 5 cấp độ, chỉ cách ngưỡng cao nhất G5 một khoảng rất nhỏ. Tuy nhiên, hiện tượng thực sự gây chấn động chính là phạm vi địa lý rộng lớn chưa từng có của cực quang. Thay vì chỉ xuất hiện ở các vùng gần cực như thường lệ, ánh sáng phương Bắc đã lan xuống tận các vĩ độ thấp phía nam. Tại Bắc Mỹ, người dân ở vĩ độ 35-40° như California và Alabama đã có thể quan sát được chúng. Ở châu Âu, cực quang xuất hiện tại vĩ độ 40-45° bao gồm miền nam nước Pháp và miền bắc nước Ý, trong khi tại châu Á, ánh sáng này đã chạm tới vĩ tuyến 45-50°. Đây là kết quả trực tiếp từ nguồn năng lượng khổng lồ được giải phóng vào từ quyển Trái Đất.

Sự kiện kéo dài khoảng 42 giờ này hiện đã kết thúc khi luồng plasma tiếp tục di chuyển sâu vào hệ Mặt Trời. Giờ đây, các nhà khoa học đang bắt tay vào quá trình phân tích dữ liệu dài hơi để xác định liều lượng bức xạ mà các vệ tinh phải hứng chịu, cũng như giải mã lý do tại sao một vụ nổ cấp X tầm trung lại có thể tạo ra trận bão proton dữ dội đến vậy. Mặc dù Mặt Trời đang dần quay lại trạng thái hoạt động bình thường và dự báo sẽ không có cú sốc tương tự trong tương lai gần, nhưng cơn bão tháng 1 năm 2026 chắc chắn sẽ được ghi vào sách giáo khoa. Nó là lời nhắc nhở đắt giá về sức mạnh của ngôi sao mẹ và sự mong manh của nền văn minh công nghệ trước những cơn thịnh nộ từ vũ trụ.