Khoảnh khắc hiếm gặp: Ghi lại thước phim vô giá về quá trình sinh nở của cá voi nhà táng tại Dominica

Cho đến tận gần đây, quá trình sinh sản của loài cá voi nhà táng vẫn luôn là một trong những bí ẩn được canh giữ cẩn mật nhất của đại dương bao la. Thực tế, các quan sát trực tiếp về việc sinh nở mới chỉ được ghi nhận ở chưa đầy 10% các loài động vật giáp xác trên toàn cầu. Tuy nhiên, vào ngày 26 tháng 3 năm 2026, nhóm nghiên cứu quốc tế thuộc Dự án CETI đã công bố một khám phá gây chấn động thế giới: đoạn video chi tiết ghi lại cảnh vượt cạn của một con cá voi cái tên là Rounder. Điều đáng kinh ngạc nhất không chỉ nằm ở bản thân sự ra đời của sinh linh mới, mà còn ở hành vi cộng đồng đầy tính nhân văn của những cá thể xung quanh trong suốt quá trình này.

Trong suốt bốn giờ đồng hồ liên tục, 10 cá thể cá voi khác—bao gồm phần lớn là con cái và một số con đực trẻ—không chỉ đơn thuần hiện diện mà còn tích cực đóng vai trò "hộ sinh" cho sản phụ. Một chi tiết đặc biệt khiến các nhà khoa học ngỡ ngàng là nhóm hỗ trợ này bao gồm các thành viên đến từ hai thị tộc khác nhau. Trong điều kiện sinh hoạt bình thường, các thị tộc này hiếm khi có sự giao thoa hay tương tác, nhưng họ đã gạt bỏ mọi ranh giới để đoàn kết trong thời khắc quan trọng này. Sự kiện thực tế diễn ra vào ngày 11 tháng 7 năm 2023, và sau quá trình phân tích dữ liệu chuyên sâu kéo dài đến năm 2026, những thước phim vô giá này mới chính thức được giới thiệu tới công chúng.

Ngay khi vừa chào đời, chú cá voi con với đặc tính sinh học có độ nổi âm (dễ bị chìm) đã bắt đầu có dấu hiệu chìm xuống vùng nước sâu. Ngay lập tức, bản năng cứu trợ tập thể đã được kích hoạt một cách đồng bộ và mạnh mẽ. Những "người dì" và "người bà" trong đàn đã thay nhau lặn xuống dưới thân hình bé nhỏ, dùng sức đẩy chú lên sát mặt nước để chú có thể thực hiện hơi thở đầu tiên trong đời. Trong khoảnh khắc đó, các thiết bị ghi âm dưới nước đã ghi lại sự thay đổi đột ngột trong hệ thống âm thanh của đàn cá voi. Chúng chuyển sang những chuỗi tiếng "click" đặc biệt, nghe như những lời reo hò cổ vũ hoặc các tín hiệu điều phối nhịp nhàng để đảm bảo sự an toàn cho thành viên mới.

Các nhà sinh học khẳng định rằng hình thức "hỗ trợ hộ sinh" (allocare) này chính là nền tảng cốt lõi cho cấu trúc xã hội phức tạp của cá voi nhà táng, một cộng đồng được xây dựng dựa trên sự tin tưởng tuyệt đối và những cam kết gắn bó dài hạn. Điều này cho thấy văn hóa của loài cá voi có những nét tương đồng đáng kinh ngạc, thậm chí là gần gũi đến mức khó tin với xã hội loài người. Rounder, con cá voi mẹ 19 tuổi, đã thực hiện thiên chức của mình dưới sự bảo vệ của một nhóm gồm 11 thành viên. Để ghi lại được một trong những sự kiện sinh nở chi tiết nhất trong tự nhiên này, các chuyên gia đã phải kết hợp linh hoạt giữa công nghệ máy bay không người lái để quan sát từ trên cao, máy thu âm thủy âm (hydrophone) và các thiết bị quay phim chuyên dụng dưới nước.