Greenland: Dấu Vết Ánh Sáng Dưới Lớp Băng

Vào giai đoạn cuối năm 2025 hoặc đầu năm 2026, cộng đồng khoa học đã nhận được một tín hiệu quan trọng phát ra từ khu vực Tây Bắc Greenland. Các dữ liệu thu thập được từ dự án GreenDrill đã hé lộ một sự thật đáng kinh ngạc: vòm băng Prudhoe Dome đã hoàn toàn tan biến trong khoảng thời gian từ 7.000 đến 8.200 năm trước, tức là vào đầu kỷ Holocene. Những phát hiện đột phá này đã được công bố trên tạp chí Nature Geoscience.

Đội ngũ nghiên cứu, bao gồm các chuyên gia từ Đại học Buffalo và Đại học Columbia (thông qua Viện Lamont-Doherty), đã thực hiện một chuyến thám hiểm vào năm 2023. Trong chuyến đi này, họ đã khoan sâu xuống nền đá gốc dưới lớp băng, đạt độ sâu xấp xỉ 509–516 mét. Từ độ sâu này, họ đã thu thập được các mẫu trầm tích và lõi đá gốc bằng hệ thống khoan chuyên dụng.

Phương pháp then chốt được áp dụng để xác định niên đại chính xác là định tuổi bằng phương pháp phát quang kích thích. Kỹ thuật này dựa trên nguyên tắc các khoáng chất có khả năng “ghi nhớ” lần cuối cùng chúng tiếp xúc với ánh sáng mặt trời. Kết quả phân tích cho thấy lớp đất nền này đã tiếp xúc với ánh sáng trong khoảng thời gian từ 6.000 đến 8.200 năm trước, một minh chứng rõ ràng rằng lớp băng tại khu vực này đã từng rút lui hoàn toàn.

Tại sao phát hiện này lại có ý nghĩa đặc biệt vào thời điểm hiện tại

Sự ấm lên của khu vực này trong giai đoạn đó được ước tính là khoảng +3…+5°C so với các thời kỳ lạnh hơn trước đó. Mức tăng nhiệt độ này có sự tương đồng đáng kể với những gì các mô hình khí hậu dự đoán cho khu vực này vào cuối thế kỷ XXI dưới tác động của sự nóng lên toàn cầu do con người gây ra. Nói cách khác, “kịch bản quá khứ” đang dần trở thành một viễn cảnh rất gần trong tương lai.

Ý nghĩa đối với mực nước biển toàn cầu

Dựa trên những ước tính liên quan, sự rút lui của các phần dễ bị tổn thương ở phía Bắc của dải băng Greenland có thể đã đóng góp vào mực nước biển toàn cầu một lượng tương đương 0,19–0,73 mét. Con số này thay đổi tùy thuộc vào các kịch bản và mô hình được sử dụng để tính toán, nhưng nó nhấn mạnh tác động tiềm tàng của sự tan chảy băng.

Điều này bổ sung thêm điều gì vào bức tranh khí hậu hành tinh?

Phát hiện này mang lại một sự nhận thức sâu sắc: hành tinh của chúng ta đã từng trải qua những biến đổi tương tự. Đây không còn là một dự báo mơ hồ về “một ngày nào đó”, mà là một sự thật đã được xác lập: dải băng đã từng trải qua giai đoạn biến mất hoàn toàn khi khí hậu “ấm hơn một cách vừa phải” – và nó đã duy trì trạng thái rút lui đó trong hàng thiên niên kỷ. Đây không phải là dấu chấm hết cho băng, mà là khởi đầu cho sự hiểu biết sâu sắc hơn về cơ chế hoạt động của nó.

Việc nghiên cứu các sự kiện tan chảy trong quá khứ, như sự kiện tại vòm Prudhoe Dome, cung cấp những bài học vô giá. Nó giúp các nhà khoa học hiệu chỉnh lại các mô hình dự báo, từ đó đưa ra những đánh giá chính xác hơn về tốc độ và quy mô tan chảy của các dải băng lớn trong tương lai gần. Đây là một minh chứng lịch sử cho thấy sự nhạy cảm của các hệ thống băng đối với sự thay đổi nhiệt độ.