Groenland: Lichtsporen onder het ijs onthullen verleden

De wetenschappelijke wereld ontving eind 2025 of begin 2026 een cruciale boodschap uit het noordwesten van Groenland. De bevindingen van het GreenDrill-project wezen uit dat de Prudhoe Dome ijskap in het Vroege Holoceen, zo’n 7.000 tot 8.200 jaar geleden, volledig was verdwenen. Deze baanbrekende resultaten zijn recentelijk gepubliceerd in het gerenommeerde tijdschrift Nature Geoscience.

Een gezamenlijk onderzoeksteam, bestaande uit wetenschappers van de University at Buffalo en Columbia University’s Lamont-Doherty Earth Observatory, voerde in 2023 een expeditie uit. Tijdens deze missie boorden zij tot op de bodem van de ijskap. De boordiepte bereikte circa 509 tot 516 meter. Met behulp van geavanceerde boortechnieken werden monsters van sedimenten en het moedergesteente onder het ijs naar boven gehaald.

De kern van de analyse lag bij de methode van luminescentiedatering. Deze techniek maakt het mogelijk om vast te stellen hoe lang geleden mineralen voor het laatst werden blootgesteld aan zonlicht. De analyse van de monsters wees uit dat de grond in de periode tussen ruwweg 6.000 en 8.200 jaar geleden daadwerkelijk aan licht was blootgesteld. Dit bevestigt onomstotelijk dat het ijs op deze locatie volledig was teruggetrokken.

De relevantie van dit historische inzicht

De temperatuurstijging in die periode in de regio wordt geschat op ongeveer +3 tot +5°C ten opzichte van koudere klimaatepochen. Dit temperatuurniveau is opvallend vergelijkbaar met de projecties die klimaatmodellen voor het einde van de 21e eeuw voorspellen, uitgaande van de huidige door de mens veroorzaakte opwarming. Met andere woorden, een scenario dat zich in het verleden heeft afgespeeld, ligt mogelijk binnenkort in het verschiet.

Implicaties voor de zeespiegelstijging

Op basis van deze terugtrekking van de kwetsbare noordelijke secties van de ijskap, wijzen gerelateerde schattingen op een mogelijke bijdrage aan de wereldwijde zeespiegelstijging. Afhankelijk van de gehanteerde scenario’s en modellen, zou dit neerkomen op een stijging van 0,19 tot 0,73 meter. Dit geeft een concrete, zij het variabele, indicatie van de potentiële impact.

Wat dit betekent voor ons begrip van de planeet

Deze ontdekking biedt een belangrijk stukje herkenning: de aarde heeft dit proces al eerder doorgemaakt. Het is geen verre toekomstsprognose meer, maar een vaststaand feit. De ijskap heeft onder een ‘matig warmer’ klimaat een fase van verdwijning gekend en wist deze terugtrekking vervolgens duizenden jaren lang te weerstaan. Dit betekent niet dat al het ijs verdwijnt, maar het markeert het begin van een dieper begrip van de dynamiek van de ijskappen.

Het is een wake-up call, verpakt in geologische data. De geschiedenis leert ons dat deze systemen gevoelig zijn voor relatief kleine temperatuurveranderingen. Het feit dat de Prudhoe Dome zo lang standhield na de initiële smeltperiode, biedt waardevolle informatie over de stabiliteit en de veerkracht van de Groenlandse ijskap onder veranderende omstandigheden.