Bản đồ Đa dạng Sinh học Castellane 2025: Hơn 2.200 loài được ghi nhận nhờ nỗ lực của cộng đồng

Các tình nguyện viên tham gia dự án Bản đồ Đa dạng Sinh học Cộng đồng (ABC) tại Castellane, thuộc tỉnh Alpes-de-Haute-Provence, vừa chính thức công bố kết quả quan sát trong suốt năm 2025. Đây là một phần của phong trào khoa học công dân đang phát triển mạnh mẽ tại Pháp, nhằm mục tiêu dân chủ hóa kiến thức và đẩy nhanh quá trình thu thập dữ liệu khoa học. Sáng kiến này đã chứng minh rằng sự đóng góp của những nhà nghiên cứu không chuyên đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc hiểu rõ hơn về hệ sinh thái địa phương.

Trong khuôn khổ dự án, hơn 12.000 điểm dữ liệu về thiên nhiên đã được thu thập, giúp lập danh mục cho 2.296 loài khác nhau, bao gồm thực vật, động vật, nấm và địa y. Đáng chú ý, có tới 1.533 phát hiện trong số này là những bổ sung hoàn toàn mới cho cơ sở dữ liệu khu vực, cho thấy những khoảng trống đáng kể trong các nghiên cứu chuyên nghiệp trước đây. Các nhà điều hành dự án đã chủ động tập trung nguồn lực vào những nhóm phân loại ít được chú ý như côn trùng thủy sinh, động vật hình nhện, ong hoang dã, ruồi giả ong, cùng các loại địa y và nấm.

Buổi thuyết trình chính thức về kết quả của ABC năm 2025 đã diễn ra vào thứ Bảy, ngày 10 tháng 1 năm 2026, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong chu kỳ ba năm của dự án. Sự tham gia của người dân chính là yếu tố then chốt dẫn đến thành công này: cư dân địa phương đã đóng góp hơn 700 quan sát về 191 loài, trong đó có 48 loài chưa từng được các nhà tự nhiên học chuyên nghiệp ghi nhận trước đó. Mức độ tham gia sâu rộng này của cộng đồng gợi nhớ đến các chương trình tương tự tại Pháp, chẳng hạn như chương trình BioLit chuyên theo dõi đa dạng sinh học vùng ven biển.

Một điểm nhấn đặc biệt của dự án là việc khảo sát các khu vườn tư nhân được để lại trạng thái tự nhiên một phần, vốn được coi là những "điểm nóng" đa dạng sinh học thiết yếu. Tại một khu vườn nhỏ, các tình nguyện viên đã ghi nhận được 59 loài ong hoang dã, minh chứng cho việc các không gian tư nhân có thể trở thành nơi trú ẩn quan trọng cho sự đa dạng động vật, đặc biệt là các loài thụ phấn. Những kết quả tại Castellane hoàn toàn phù hợp với nỗ lực bảo tồn thiên nhiên rộng lớn hơn của Pháp, quốc gia đã cam kết tích hợp đa dạng sinh học vào mọi chính sách công kể từ năm 2004.

Trong bối cảnh khu vực Provence-Alpes-Côte d'Azur nói chung, quần thể động vật có xương sống đang có những biến động trái chiều với 45% số loài có xu hướng tăng và 41% đang suy giảm. Do đó, những dữ liệu chi tiết và mang tính bản địa do các tình nguyện viên thu thập là cực kỳ quan trọng để xác định các mối đe dọa cụ thể và xây dựng các biện pháp bảo tồn hiệu quả ở cấp địa phương. Bản đồ Castellane 2025 không chỉ là một báo cáo khoa học, mà còn là minh chứng cho thấy nỗ lực tập thể của công dân có thể làm phong phú thêm hiểu biết của nhân loại và hỗ trợ đắc lực cho việc bảo vệ di sản thiên nhiên.