2025 Castellane Biyoçeşitlilik Atlası: Vatandaş Bilimi Sayesinde 2200'den Fazla Tür Kaydedildi

Alpes-de-Haute-Provence departmanında yürütülen Castellane Komünal Biyoçeşitlilik Atlası (ABC) projesinde görev alan gönüllü araştırmacılar, 2025 yılı boyunca titizlikle sürdürdükleri saha çalışmalarının kapsamlı sonuçlarını kamuoyuna duyurdu. Fransa genelinde bilimsel bilginin tabana yayılmasını ve veri toplama hızının artırılmasını amaçlayan ulusal vatandaş bilimi hareketinin bir parçası olan bu girişim, akademik eğitimi olmayan doğa tutkunlarının yerel ekosistemi anlamlandırma sürecine ne denli devasa bir katkı sunabileceğini bir kez daha kanıtlamış oldu.

Yürütülen saha çalışmaları neticesinde 12.000'den fazla doğa veri noktası bir araya getirilerek; bitki örtüsü, yaban hayatı, mantarlar ve likenleri kapsayan 2.296 farklı türden oluşan devasa bir envanter oluşturuldu. Elde edilen bulguların en çarpıcı yanı ise, kaydedilen türlerin 1.533 tanesinin bölgesel veri tabanına ilk kez dahil edilen yeni kayıtlar olmasıydı; bu durum, geçmişte profesyonel ekiplerce yürütülen araştırmaların kapsama alanındaki boşlukları net bir şekilde ortaya koydu. Proje liderleri, ekolojik dengenin gizli kahramanları olan sucul böcekler, örümceğimsiler, yabani arılar, sirfid sinekleri ve likenler gibi genellikle ihmal edilen taksonomik gruplara odaklanarak bilim dünyasına eşsiz veriler sundu.

Üç yıllık bir çalışma döngüsünün en kritik aşamasını temsil eden 2025 ABC sonuçlarının resmi tanıtım toplantısı, 10 Ocak 2026 Cumartesi günü büyük bir katılımla gerçekleştirildi. Projenin başarısındaki en temel yapı taşı olan vatandaş katılımı, yerel halkın 191 farklı türü içeren 700'den fazla özgün gözlemiyle vücut buldu; üstelik bu türlerin 48'i, bölgede sürekli görev yapan profesyonel doğa bilimciler tarafından daha önce hiç belgelenmemişti. Vatandaş biliminin bu etkileyici gücü, Fransa'nın kıyı şeridini izleyen BioLit programı gibi diğer başarılı bölgesel projelerle de benzerlikler göstererek kolektif çabanın önemini pekiştirdi.

Araştırma sonuçlarında, özellikle insan müdahalesinin sınırlı tutulduğu veya kısmen bakımsız bırakılan özel bahçelerin, biyoçeşitlilik için paha biçilemez birer "sıcak nokta" ve sığınak olduğu vurgulandı. Sadece tek bir küçük bahçede 59 farklı yabani arı türünün tespit edilmesi, bireysel mülklerin özellikle tozlaştırıcı böcekler için nasıl hayati birer fauna rezervuarı işlevi görebileceğini çarpıcı bir şekilde gösterdi. Castellane'de elde edilen bu yerel başarılar, 2004 yılından bu yana biyoçeşitliliği tüm devlet politikalarının merkezine yerleştirmeyi hedefleyen Fransa'nın ulusal doğa koruma stratejileriyle de tam bir entegrasyon sergilemektedir.

Provence-Alpes-Côte d'Azur bölgesinin genelindeki omurgalı popülasyonları incelendiğinde, türlerin %45'inde bir artış, %41'inde ise bir gerileme gözlemlenen karmaşık bir tablo ortaya çıksa da, gönüllülerin sağladığı mikro ölçekli veriler, yerel tehditlerin erkenden teşhis edilmesi için kritik bir öneme sahiptir. Bu bağlamda, 2025 Castellane Atlası, toplumsal dayanışma ve gönüllü emeğinin bilimsel derinliği nasıl artırabileceğinin yanı sıra, doğal mirasın gelecek nesillere aktarılması için gereken yerel koruma stratejilerinin nasıl şekillendirilmesi gerektiğine dair mükemmel bir model sunmaktadır.