Atlas Bioróżnorodności Castellane 2025: Ponad 2200 gatunków zidentyfikowanych dzięki zaangażowaniu obywateli

Wolontariusze biorący udział w projekcie Gminnego Atlasu Bioróżnorodności (ABC) w Castellane, zlokalizowanym w departamencie Alpy Górnej Prowansji, sfinalizowali podsumowanie obserwacji terenowych przeprowadzonych w całym 2025 roku. Inicjatywa ta wpisuje się w szeroki, ogólnokrajowy nurt nauki obywatelskiej we Francji, który stawia sobie za cel demokratyzację wiedzy przyrodniczej oraz znaczące przyspieszenie procesu gromadzenia danych naukowych. Sukces tego przedsięwzięcia wyraźnie pokazał, jak ogromny wkład w zrozumienie lokalnego ekosystemu mogą wnieść badacze-amatorzy, działający ramię w ramię z profesjonalistami.

W toku realizacji projektu udało się zgromadzić imponującą bazę ponad 12 000 punktów danych przyrodniczych, co zaowocowało stworzeniem szczegółowego spisu obejmującego 2 296 odrębnych gatunków z zakresu flory, fauny, a także królestwa grzybów i porostów. Niezwykle istotnym faktem jest to, że 1 533 z tych rejestracji stanowi zupełnie nowe uzupełnienie regionalnej bazy danych, co rzuca światło na luki występujące w dotychczasowych, czysto akademickich opracowaniach. Organizatorzy projektu świadomie skoncentrowali wysiłki na grupach organizmów, które zazwyczaj są pomijane w badaniach, takich jak owady wodne, pajęczaki, dzikie pszczoły, bzygowate oraz specyficzne odmiany porostów i grzybów.

Oficjalna prezentacja wyników prac nad Atlasem za rok 2025 miała miejsce w sobotę, 10 stycznia 2026 roku, co stanowiło kluczowy moment w trzyletnim harmonogramie projektu. Zaangażowanie mieszkańców okazało się decydującym czynnikiem determinującym sukces: lokalna społeczność przekazała ponad 700 obserwacji obejmujących 191 gatunków, z których 48 nie było wcześniej udokumentowanych przez zawodowych przyrodników. Ten poziom mobilizacji społecznej w służbie nauki znajduje swoje odzwierciedlenie w innych regionach Francji, na przykład w programie BioLit, który służy do monitorowania kondycji ekosystemów wybrzeża.

Podczas badań szczególną wagę przywiązano do prywatnych ogrodów, zwłaszcza tych prowadzonych w sposób ekologiczny lub częściowo dziki, które okazały się kluczowymi ostojami bioróżnorodności. W jednym z takich niewielkich ogrodów prywatnych doliczono się aż 59 gatunków dzikich pszczół, co stanowi doskonały dowód na to, że przydomowe tereny zielone mogą służyć jako istotne rezerwuary dla fauny, szczególnie dla owadów zapylających. Wyniki z Castellane są spójne z szerszymi działaniami Francji na rzecz ochrony przyrody, która od 2004 roku systematycznie dąży do włączania kwestii różnorodności biologicznej do głównego nurtu polityki publicznej.

Mimo że w całym regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże obserwuje się relatywnie stabilne trendy w populacjach kręgowców – gdzie 45% gatunków wykazuje tendencję wzrostową, a 41% spadkową – to właśnie precyzyjne dane lokalne dostarczane przez wolontariuszy są kluczem do identyfikacji specyficznych zagrożeń. Pozwalają one na projektowanie i wdrażanie skutecznych działań ochronnych na poziomie mikro. Atlas Castellane 2025 jest więc dobitnym przykładem na to, jak wspólny wysiłek obywateli może realnie wzbogacić naukę i stać się fundamentem dla ochrony lokalnego dziedzictwa naturalnego.