Biodiversiteitsatlas van Castellane 2025: Meer dan 2200 soorten vastgelegd dankzij burgerwetenschap

De toegewijde vrijwilligers die betrokken zijn bij de Atlas de la Biodiversité Communale (ABC) van Castellane, gelegen in het Franse departement Alpes-de-Haute-Provence, hebben onlangs de resultaten gepresenteerd van hun uitgebreide veldwerk gedurende het jaar 2025. Dit project maakt deel uit van een omvangrijke nationale beweging in Frankrijk die zich richt op burgerwetenschap, ook wel 'citizen science' genoemd. Door wetenschappelijke kennis te democratiseren en het proces van dataverzameling te versnellen, heeft dit initiatief aangetoond dat de bijdrage van gepassioneerde amateurs onmisbaar is voor een diepgaand begrip van de lokale ecologische rijkdom en het behoud van ecosystemen.

In de loop van het jaar 2025 werden er meer dan 12.000 individuele natuurhistorische gegevenspunten geregistreerd, wat resulteerde in een gedetailleerde inventaris van 2.296 unieke soorten. Deze lijst omvat een breed scala aan flora, fauna, schimmels en korstmossen. Een van de meest opmerkelijke bevindingen is dat 1.533 van deze waarnemingen volledig nieuwe toevoegingen zijn aan de regionale databank, wat duidt op aanzienlijke hiaten in voorgaande professionele inventarisaties. Om deze hiaten op te vullen, hebben de projectcoördinatoren zich specifiek gericht op minder bestudeerde taxonomische groepen, waaronder waterinsecten, spinnen, wilde bijen, zweefvliegen en diverse soorten korstmossen en paddenstoelen.

Op zaterdag 10 januari 2026 werden de definitieve resultaten van de ABC 2025 officieel gepresenteerd, wat een cruciaal ijkpunt vormt in de driejarige looptijd van dit ambitieuze project. De actieve betrokkenheid van de lokale gemeenschap was hierbij de doorslaggevende factor voor het succes. Inwoners van Castellane leverden gezamenlijk meer dan 700 observaties aan, waarbij 191 verschillende soorten werden geïdentificeerd. Opvallend genoeg waren 48 van deze soorten nog nooit eerder door professionele naturalisten in dit gebied vastgelegd. Deze mate van burgerparticipatie weerspiegelt het succes van vergelijkbare Franse initiatieven, zoals het BioLit-programma dat zich richt op de monitoring van de kustlijnen door middel van publieke betrokkenheid.

Een opvallend onderdeel van het onderzoek was de specifieke focus op private tuinen, in het bijzonder de percelen die deels verwilderd zijn gebleven. Deze locaties blijken essentiële 'hotspots' te zijn voor de lokale biodiversiteit. Zo werd in één enkele kleine tuin de aanwezigheid van maar liefst 59 verschillende soorten wilde bijen gedocumenteerd. Dit illustreert op krachtige wijze hoe private eigendommen kunnen fungeren als vitale reservoirs voor fauna, in het bijzonder voor bestuivers die in andere gebieden onder druk staan. De resultaten uit Castellane sluiten naadloos aan bij de bredere nationale inspanningen van Frankrijk, dat al sinds 2004 streeft naar de integratie van biodiversiteit in alle facetten van het publieke beleid.

Hoewel de regio Provence-Alpes-Côte d'Azur in het algemeen een stabiel beeld laat zien wat betreft de populatie gewervelde dieren — waarbij 45% van de soorten een toename vertoont en 41% een achteruitgang — benadrukken deze lokale resultaten het belang van fijnmazige data. De gedetailleerde informatie die door de vrijwilligers in Castellane is verzameld, is van onschatbare waarde voor het opsporen van specifieke lokale bedreigingen en het ontwikkelen van gerichte beschermingsmaatregelen op gemeentelijk niveau. De Biodiversiteitsatlas van 2025 dient hiermee als een schoolvoorbeeld van hoe collectieve burgerinspanningen de wetenschappelijke kennis kunnen verrijken en het behoud van natuurlijk erfgoed krachtig kunnen ondersteunen.