Giao diện não bộ mới giúp người bị liệt giao tiếp chính xác và nhanh chóng

Các nhà nghiên cứu từ Viện Khoa học Thần kinh Mass General Brigham và Đại học Brown vừa công bố một giao diện não - máy tính cấy ghép thử nghiệm (iBCI), đánh dấu bước tiến lớn trong việc khôi phục khả năng giao tiếp cho những người bị liệt. Công nghệ này được thiết kế để vượt qua những rào cản của các thiết bị hỗ trợ hiện nay vốn thường chậm chạp, gây mệt mỏi và tạo cảm giác bất lực cho người dùng mắc các rối loạn thần kinh nghiêm trọng. Sự xuất hiện của iBCI hứa hẹn mang lại một phương thức tương tác tự nhiên và hiệu quả hơn cho những bệnh nhân gặp khó khăn trong việc vận động và nói năng.

Nghiên cứu chi tiết đã được đăng tải trên tạp chí Nature Neuroscience vào ngày 16 tháng 3 năm 2026. Các tác giả đã chứng minh hiệu quả vượt trội của hệ thống iBCI trong việc giải mã ý định chuyển động của ngón tay để nhập liệu trên bàn phím ảo QWERTY. Thử nghiệm lâm sàng có sự tham gia của hai tình nguyện viên: một người mắc bệnh xơ cứng cột bên teo cơ (ALS) tiến triển và một người bị chấn thương tủy sống cổ. Thiết bị hoạt động bằng cách ghi lại hoạt động điện từ vỏ não vận động thông qua các cảm biến vi điện cực ngay khi người dùng tập trung suy nghĩ về việc cử động ngón tay để chọn chữ cái tương ứng.

Hệ thống cho thấy khả năng thích ứng cực nhanh khi chỉ cần 30 cụm từ để hoàn tất quá trình hiệu chỉnh ban đầu cho người dùng mới. Kết quả thu được rất ấn tượng: một người tham gia đã đạt tốc độ gõ phím tối đa là 110 ký tự mỗi phút, tương đương khoảng 22 từ mỗi phút, với tỷ lệ lỗi chỉ ở mức 1,6%. Chỉ số này gần như tương đương với độ chính xác và tốc độ khi gõ văn bản của một người khỏe mạnh bình thường. Đáng chú ý hơn, cả hai tình nguyện viên đều có thể sử dụng thiết bị này một cách ổn định ngay tại nhà, minh chứng cho tiềm năng ứng dụng to lớn của công nghệ trong đời sống hàng ngày thay vì chỉ trong phòng thí nghiệm.

Tiến sĩ Justin Jude, tác giả chính của nghiên cứu, nhận định rằng việc giải mã thành công ý định cử động ngón tay không chỉ mở ra cánh cửa giao tiếp mà còn hướng tới việc khôi phục các chức năng vận động phức tạp hơn, chẳng hạn như với tới và cầm nắm đồ vật ở những người bị liệt chi trên. Đồng tác giả, Tiến sĩ Daniel Rubin, bác sĩ thần kinh tại Mass General Brigham, nhấn mạnh rằng đối với nhiều bệnh nhân mất khả năng sử dụng tay và giọng nói, các giải pháp hiện có như hệ thống theo dõi ánh mắt vẫn còn quá chậm và hạn chế. Theo ông, giao diện não - máy tính sẽ trở thành một giải pháp thay thế thiết yếu và đầy quyền năng trong lĩnh vực truyền thông hỗ trợ.

Dự án này, được thực hiện trong khuôn khổ liên minh BrainGate, là minh chứng rõ nét cho sự kết hợp hoàn hảo giữa khoa học thần kinh và trí tuệ nhân tạo nhằm mang lại những khả năng đã mất cho con người. Việc tích hợp các mô hình ngôn ngữ dự đoán giúp quá trình giao tiếp trở nên mạch lạc, tự nhiên và chính xác hơn bao giờ hết. Trong tương lai, những cải tiến như bàn phím cá nhân hóa hoặc hệ thống viết tắt thông minh hứa hẹn sẽ tăng tốc độ nhập liệu lên mức cao hơn nữa. Công nghệ này không chỉ dừng lại ở việc kết nối con người mà còn đặt nền móng vững chắc cho việc phục hồi toàn diện các chức năng vận động trong những năm tới.