Ukrayna-ABD Güvenlik Garantisi Belgesi Tamamlandı, İmza İçin Tarih Bekleniyor

Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, Vilnius'ta düzenlenen ortak basın toplantısında, Amerika Birleşik Devletleri ile ikili güvenlik garantisi belgesinin tamamlandığını duyurdu. Bu açıklama, Ukrayna, ABD ve Rusya arasında Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) başkenti Abu Dabi'de gerçekleştirilen üçlü görüşmelerin hemen ardından geldi. Zelenskiy, belgenin resmi imzası için ortakların tarih ve yer konusunda mutabık kalmasını beklediklerini belirtti. Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için ABD Kongresi ve Ukrayna Parlamentosu'nda (Rada) onay sürecinden geçmesi gerekecek.

Bu ikili pakt, Ukrayna'nın temel güvenlik teminatını oluşturmak üzere tasarlanmıştır. Bu teminat, Avrupa'dan gelen ek güvenceler, 'Gönüllüler Koalisyonu' ve Ukrayna'nın Avrupa Birliği'ne (AB) katılım sürecinin bir parçası olarak gördüğü adımlarla desteklenmektedir. Zelenskiy, bu adımları bir 'ekonomik güvenlik garantisi' olarak nitelendirdi. Litvanya Cumhurbaşkanı Gitanas Nausėda, Vilnius'taki toplantıda, Ukrayna'nın AB entegrasyonunun hızlandırılmasının bölgenin uzun vadeli istikrarı, güvenliği ve refahı için hayati önem taşıdığını vurguladı. Nausėda, Litvanya'nın 2027'deki AB Konseyi Dönem Başkanlığı sırasında bu entegrasyon sürecini hızlandırmaya odaklanacağını ifade etti. Ukrayna'nın teknik olarak 2027'de AB'ye katılım için hazır olması beklenirken, Litvanya'nın hedefi, Ukrayna'nın 2030'dan önce AB üyesi olması yönündedir. Bu yaklaşım, güvenlik mimarisinin askeri gücün yanı sıra kurumsal entegrasyon yoluyla da sağlamlaştırılması stratejisini yansıtmaktadır.

Toplantıya katılan Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, Orta ve Doğu Avrupa ülkeleri için Rusya'dan gelen tehdidin süreklilik arz ettiğine dikkat çekti. Polonya, bu tehdide karşı hazırlığını, savunma harcamalarını Gayri Safi Yurtiçi Hasıla'sının (GSYİH) neredeyse yüzde 5'ine tekabül eden seviyede tutarak göstermektedir. Polonya'nın savunma harcamalarının 2024'te 38 milyar ABD Doları'na ulaştığı ve GSYİH'nin yüzde 4,8'ine çıkmasının hedeflendiği raporlanmıştır. Bu yüksek harcama oranı, Polonya'yı NATO üyeleri arasında üst sıralara taşımaktadır; ülke 2024'te yüzde 3,82 ile zaten en yüksek orana sahip ülkelerden biri konumundaydı. Nawrocki'nin bu yorumları, Vilnius'ta Ocak Ayaklanması yıldönümünü anma bağlamında yapılmış olması, tarihsel tehdit algısının güncel jeopolitik gerçeklikle olan bağını göstermektedir.

Abu Dabi'deki görüşmeler, Ukrayna, ABD ve Rusya arasında doğrudan temasın ilk örneğini teşkil etti ve ana gündem maddesi Donbas oldu. Bu görüşmelerde, ABD'nin önerdiği 20 maddelik barış planı da ele alındı ve Zelenskiy, zorlu konuların sayısının azaldığını bildirdi. Ukrayna'nın toprak bütünlüğünden taviz vermeyeceği yönündeki kesin duruşu, Zelenskiy tarafından bir kez daha teyit edildi. Bu diplomatik temaslar, savaşın sona erdirilmesine yönelik çözüm arayışlarının karmaşık zeminini gözler önüne sererken, ABD'nin hazırladığı ve Ukrayna'ya 800 milyar dolarlık finansman paketi karşılığında topraklarından vazgeçilmesini içeren belgelerin de masada olduğu iddiaları gündeme gelmişti. Bu bağlamda, ABD ile imzalanacak güvenlik garantisi belgesinin, NATO üyeliğine bir alternatif mi yoksa tamamlayıcı bir adım mı olacağı konusu, belirsizliğini korumaktadır.

Ukrayna'nın AB'ye katılım süreci, 28 Şubat 2022'de istila sonrası yapılan başvuruyla başlamış ve 23 Haziran 2022'de adaylık statüsü kazanmıştır; müzakereler ise 25 Haziran 2024'te resmen başladı. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Ukrayna'nın reform hızını sürdürmesi halinde 2030'dan önce üye olabileceği yönünde olumlu sinyaller vermiştir. Bu tür uzun vadeli destek taahhütleri, Ukrayna'nın NATO şemsiyesi altına girene kadar yürürlükte kalması planlanan, askeri, mali ve siyasi yardımları içeren ikili anlaşmalarla desteklenmektedir. Bu çok katmanlı güvenlik ve entegrasyon yaklaşımı, Kiev'in gelecekteki jeopolitik konumunu güvence altına alma çabasının merkezinde yer almaktadır.