Güneş "Mutlak Sıfıra" Ulaştı: Rekor Fırtınaların Ardından Yıldızımız Beklenmedik Bir Uykuya Daldı

Sadece iki hafta öncesine kadar Güneş, uzaya devasa plazma akıntıları püskürterek ve Dünya'yı radyasyon fırtınalarına boğarak bu yüzyılın rekorlarını kırıyordu. Ancak bugün durum tamamen değişmiş görünüyor; sanki birisi Güneş'in şalterini indirmiş gibi bir sessizlik hakim. Son yıllarda ilk kez güneş aktivite seviyesi sıfıra kadar gerileyerek bilim dünyasını daha önce pek rastlanmamış ve beklenmedik bir fenomenle karşı karşıya bıraktı.

Uydu izleme verilerine göre, 21 Şubat günü saat 21:04 UTC'de güneş patlaması aktivite endeksi, Nisan 2024'ten bu yana ilk kez sıfıra düştü. Fakat asıl çarpıcı gelişme 22 Şubat sabahı saat 07:08 UTC sularında yaşandı; Güneş'in Dünya'ya bakan yüzeyinde tek bir leke bile kalmadı. Güneş diski, üzerinde hiçbir karanlık bölge barındırmayan kusursuz ve tertemiz bir yüzeye dönüştü. Bu durum, en son 11 Aralık 2021 tarihinde, yani yaklaşık dört yılı aşkın bir süre önce gözlemlenmiş nadir bir olaydır.

Bilimsel açıdan güneş lekeleri, yıldızın manyetik alanının yüzeydeki görünür yansımalarıdır. Bu bölgeler, güneş patlamaları ve kütle atımları için ana yakıt görevi gören manyetik akının yoğunlaştığı yerlerdir. Lekelerin tamamen yok olması, yıldızın manyetosferinin aşırı bir tükenme veya denge durumunda olduğunu gösterir. Şubat ayının başında bilim insanları tek bir aktif bölgede anormal sayıda patlama kaydederken, şu an yıldızın enerji rezervlerini tüketerek adeta "yanıp bittiği" ve bir durgunluk dönemine girdiği ifade ediliyor.

Durumu daha da ilginç kılan unsur ise mevcut güneş döngüsünün evresidir. Şu anda 25. güneş döngüsünün zirve noktasından geçişin üzerinden sadece bir buçuk yıl geçmiş bulunuyor. Normal şartlarda bu dönemde yıldızın aktivitesinin kademeli olarak azalması beklenir. Ancak rekor seviyelerdeki zirvelerden sadece birkaç hafta içinde tam bir sessizliğe bu denli keskin bir düşüş yaşanması, helyofizik uzmanları için büyük bir sürpriz ve araştırma konusu oldu.

Tarihsel perspektiften bakıldığında, bu tür olaylar akıllara 1645 ile 1715 yılları arasında yaşanan ve "Maunder Minimumu" olarak bilinen dönemi getiriyor. O dönemde güneş lekeleri onlarca yıl boyunca ortadan kaybolmuş ve bu durum Dünya'da "Küçük Buz Çağı" olarak adlandırılan anormal bir soğuma dönemiyle eşleşmişti. Yine de günümüz bilim insanları durumu dramatize etmemek gerektiğini, mevcut tablonun büyük olasılıkla kısa vadeli bir durum olduğunu vurguluyor.

Uzmanlar konuya ilişkin yaptıkları değerlendirmelerde, "Güneş şu an bir sönümlenme evresinde ancak kendi içindeki dinamoyu yıllarca durduracak kadar boşalmış olamaz," ifadelerini kullanıyor. Bilim insanlarına göre şu an tanıklık ettiğimiz şey, derin ama kısa süreli bir manyetik depresyon hali. Kısa bir süre sonra yıldızın derinliklerindeki manyetik alanların yeniden leke üretmeye başlayacağı ve aktivitenin tekrar yükseleceği tahmin ediliyor.

Dünya üzerindeki etkileri açısından bakıldığında, uzay hava durumu gözlemcileri için tam bir "fırtına öncesi sessizlik" dönemi başlamış durumda. Patlamaların yaşanmaması, gezegenimizin jeomanyetik alanının son derece istikrarlı bir seyir izleyeceği anlamına geliyor. Son aylarda Avrupa ve ABD'de 50. paralellere kadar inerek orta enlemlerdeki insanları büyüleyen kuzey ışıkları (aurora borealis), şimdilik gökyüzünden çekilerek alışılmış kutup bölgelerine, yani 65. paralelin üzerine geri dönecek.

Bununla birlikte, helyofizikçiler bu "sıfır" aktivite döneminin birkaç hafta daha uzayabileceği ihtimalini dışlamıyor. Aktivitenin ne kadar hızlı çöktüğü göz önüne alındığında, geri dönüş hızını mevcut modellerin hiçbiriyle kesin olarak tahmin etmek şu an için mümkün görünmüyor. Güneş, sahip olduğumuz tüm teknolojik gelişmişliğe rağmen, hala tek yıldızımızın kaprislerine ne kadar bağımlı olduğumuzu hatırlatarak bizleri şaşırtmaya devam ediyor.