2026 Başlangıcında Avrupa Hava Durumunda Beklenen Dönüşüm ve La Niña Etkisi

2025 yılının sonunu 2026 yılının başlangıcına bağlayan dönemde, Avrupa kıtasındaki meteorolojik modeller belirgin bir hava düzeni değişimine işaret ediyor. Kıtada Aralık ayında gözlemlenen alışılmadık derecede ılık koşulların, Ocak 2026 itibarıyla yerini daha soğuk hava kütlelerine bırakması bekleniyor. Bu geçişin, özellikle Orta ve Doğu Avrupa bölgelerini etkileyeceği öngörülüyor. Bu değişim, atmosferik basınç anormalliklerinde beklenen ayarlamalarla ilişkilendiriliyor; bu durum, soğuk Arktik hava kütlelerinin güneye doğru ilerlemesine olanak tanıyabilir.

Bu öngörüler, NOAA ve Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi (ECMWF) gibi uluslararası kurumların temel mevsimsel görünümlerini, daha değişken ve yüksek etkili dinamik olayların baskınlığı nedeniyle geçersiz kılıyor. Batı Avrupa'da Aralık ayının başlarında ortalamanın 10°C üzerine çıkan sıcaklıklar, bu eğilimin kademeli olarak normale döneceğini gösteriyor. Bu değişkenliğin temelinde, Pasifik Okyanusu'ndaki devam eden La Niña fazı yatıyor. Zayıf ve geçici olarak tanımlanan bu La Niña olayı, küresel jet akımını etkileyerek son dönemde fırtına yollarını Güneybatı Avrupa ve Kuzey Afrika'ya yönlendirmiş ve kıtada genel bir ılımanlığa katkıda bulunmuştu.

Ocak-Mart 2026 döneminde ENSO-nötr duruma geçiş olasılığı %64 olarak hesaplanıyor; bu geçiş, tropikal zorlamanın azalmasıyla orta enlem jet akımının daha kaotik ve değişken hale gelmesini tetikleyebilir. Şubat 2026, kıta genelinde, özellikle Orta ve Doğu Avrupa'da, şiddetli don olayları ve Arktik hava girişleri açısından en yüksek risk taşıyan ay olarak belirlendi. Bu potansiyel soğuk hava dalgaları, stratosferik kutup girdabındaki erken mevsimsel bozulmalar ve rekor düzeyde erken bir Ani Stratosferik Isınma (SSW) olayı ile bağlantılıdır. Bu yapısal istikrarsızlık, sürdürülebilir ortalamalar yerine, aşırı Arktik soğuk dönemlerinin ılıman akışlarla hızlı geçişlerle kesintiye uğradığı yüksek genlikli "hava kırbaçlamaları" ile karakterize edilen bir kışa işaret ediyor.

Avrupa'nın hava akışları üzerindeki bu dinamik zorlamalar, kıtanın farklı bölgelerinde çelişkili etkiler yaratıyor. Operasyonel modeller, Batı ve Orta Avrupa için Atlantik kaynaklı ılıman bir akış öngörürken, stratosferik sinyaller geçici negatif Kuzey Atlantik Salınımı (NAO) veya Arktik Salınımı (AO) fazlarından kaynaklanan öngörülemeyen, kısa süreli, yüksek yoğunluklu soğuk hava dalgası riskinin yüksek olduğunu gösteriyor. Bu durum, kış mevsiminin ikinci yarısında, özellikle Şubat 2026'da, ciddi don olayları potansiyelini artırıyor.

Tarım sektörü açısından bakıldığında, Türkiye'nin de dahil olduğu geniş bir coğrafyada, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, 2026 yılında elma, kayısı, şeftali, erik ve kiraz gibi dokuz ürün için temel sigorta paketini uygulamaya koyacaklarını belirtti. Bu tür don riskleri, tarımsal faaliyetlerin planlanmasında kritik bir faktör olarak öne çıkıyor. Küresel iklim sistemindeki bu tür büyük ölçekli değişimler, sadece hava durumu tahminlerini değil, aynı zamanda ekonomik ve jeopolitik stratejileri de etkiliyor. Avrupa'da beklenen hava kaymaları, enerji güvenliğinden tarımsal planlamaya kadar geniş bir yelpazede dikkate alınması gereken yapısal bir dönüşümün habercisi olarak analiz edilmelidir.