Bułgaria przechodzi na euro w obliczu niestabilności politycznej

Bułgaria oficjalnie przyjęła euro (€) jako swoją walutę narodową w środę, 31 grudnia 2025 roku, dokładnie o północy czasu lokalnego. Ten moment oznacza formalne włączenie kraju do strefy euro, czyniąc go dwudziestym pierwszym członkiem tego bloku walutowego. Integracja ta rozszerza obszar wspólnej waluty aż po Morze Czarne, zwiększając liczbę użytkowników euro do ponad 350 milionów osób. Nieodwołalny kurs wymiany został ustalony na poziomie 1 euro równa się 1,95583 lewa bułgarskiego (BGN). Warto zaznaczyć, że kurs ten był utrzymywany od czasu nieformalnego powiązania w 1997 roku, a formalnie od lipca 2020 roku, kiedy Bułgaria przystąpiła do mechanizmu ERM II.

Osiągnięcie tego kamienia milowego było możliwe dzięki spełnieniu kryteriów konwergencji, w tym obniżeniu inflacji do poziomu 2,7% w 2024 roku. Ostateczna zgoda na przystąpienie została wydana przez Radę Unii Europejskiej 8 lipca 2025 roku. Niemniej jednak, proces transformacji walutowej napotkał poważne trudności natury politycznej. W kraju panowała głęboka niestabilność. Mniejszościowy, proeuropejski rząd koalicyjny, kierowany przez premiera Rosena Żelazkowa, podał się do dymisji 11 grudnia 2025 roku. Decyzja ta była kulminacją tygodni masowych protestów antykorupcyjnych, które wykraczały poza pierwotne spory budżetowe i obejmowały żądania szerokiej reformy rządu.

W rezultacie Bułgaria weszła w nową erę walutową pod rządami administracji tymczasowej, bez uchwalonego budżetu na rok 2026. Kraj stanął przed perspektywą ósmich wyborów parlamentarnych w ciągu zaledwie pięciu lat. Wśród społeczeństwa narastał niepokój związany z potencjalnym wzrostem cen. Obawy te potęgowała inflacja cen żywności w listopadzie 2025 roku, która wzrosła o 5% rok do roku, czyli ponad dwukrotnie więcej niż średnia w strefie euro. Chociaż przedstawiciele Europejskiego Banku Centralnego (EBC) prognozowali umiarkowany wpływ inflacyjny na poziomie od 0,2% do 0,4%, odczucia obywateli były podzielone. Część z nich liczyła na długoterminową stabilność gospodarczą, podczas gdy inni obawiali się natychmiastowego wzrostu kosztów życia w kontekście przeciętnego wynagrodzenia netto pod koniec 2025 roku, wynoszącego około 1300 euro.

Analitycy zwracali uwagę na złożoną zależność między sukcesem gospodarczym a politycznym impasem. Petar Ganev z Instytutu Ekonomii Rynkowej sugerował, że upadek rządu wysłał sygnał niepewności do inwestorów zagranicznych, co mogło zniwelować pozytywny efekt przyjęcia euro. Ganev argumentował, że choć członkostwo w strefie euro stanowi mechanizm antykorupcyjny, nie jest w stanie rozwiązać chronicznej fragmentacji politycznej kraju. Komisarz ds. gospodarki Valdis Dombrovskis podkreślał strategiczne znaczenie tej zmiany dla umocnienia prozachodniej orientacji Bułgarii i ograniczenia zewnętrznych wpływów strategicznych.

Pod względem logistycznym, miesięczny okres podwójnego obiegu walut zakończył się 31 stycznia 2026 roku. Bułgarski Bank Narodowy (BNB) zobowiązał się do bezpłatnej wymiany lewów na euro za pośrednictwem banków komercyjnych co najmniej do 2 marca 2026 roku, a po tym terminie BNB oferował nieograniczoną wymianę. Zamykając rok 2025 ze wzrostem gospodarczym przekraczającym 3% i PKB na poziomie 113 miliardów euro, Bułgaria pozostaje najbiedniejszym państwem członkowskim Unii Europejskiej. Stabilność, jaką obiecuje euro, jest zatem kluczowa dla jej około 6,4 miliona mieszkańców.