Energetyka słoneczna umacnia pozycję lidera kosztowego, rewolucjonizując globalny bilans energetyczny

W marcu 2026 roku sektor energii słonecznej ostatecznie potwierdził swoją dominację jako najbardziej opłacalne źródło nowej generacji energii elektrycznej na świecie. Ten przełomowy moment wywołuje fundamentalne zmiany w globalnym krajobrazie energetycznym. Wykładniczy wzrost, napędzany drastycznym spadkiem kosztów, skutecznie wypiera tradycyjne surowce, takie jak węgiel i gaz, a także energetykę jądrową, stając się fundamentem nowoczesnej gospodarki.

Według prognoz Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA), odnawialne źródła energii, z fotowoltaiką na czele, wyprzedzą węgiel jako główne źródło energii elektrycznej na świecie do końca 2025 roku lub w połowie 2026 roku. Raport IEA Electricity 2026 wskazuje, że globalny popyt na prąd będzie rósł średnio o 3,6% rocznie w latach 2026–2030. Jest to tempo o niemal 50% wyższe niż w poprzedniej dekadzie, co uwypukla palącą potrzebę masowego wdrażania nowych mocy słonecznych w celu zaspokojenia rosnącego zapotrzebowania przemysłu i gospodarstw domowych.

Dane dotyczące globalnego wzrostu pokazują, że pod koniec 2025 roku całkowita moc zainstalowana elektrowni słonecznych zbliżyła się do poziomu 2900 GW. Tylko w samym 2025 roku przybyło 647 GW nowych mocy. Niemniej jednak, prognoza BNEF Global PV Market Outlook sugeruje, że w 2026 roku tempo wzrostu może wynieść 649 GW. Choć liczba ta jest imponująca, może to oznaczać pierwsze spowolnienie dynamiki od rekordowego roku 2000, sygnalizując przejście rynku w fazę dojrzałości i stabilizacji. Szacuje się, że do 2030 roku światowa moc słoneczna może osiągnąć 9000 GW, co pozwoliłoby zaspokoić ponad 20% globalnego zapotrzebowania na energię.

Chiny niezmiennie pozostają kluczowym graczem na tym rynku, instalując rekordowe 315 GW nowych mocy w 2025 roku. Dzięki temu łączna moc w tym kraju osiągnęła około 1300 GW na koniec roku. Przewiduje się, że w 2026 roku energia słoneczna po raz pierwszy wyprzedzi węgiel pod względem udziału w generacji prądu w Chinach, mimo że udział węgla w tamtejszym miksie energetycznym spadł w ciągu ostatniej dekady z 70% do 56%. Jednak początek 2026 roku przyniósł pewne wyhamowanie – liczba nowych instalacji w Państwie Środka spadła o ponad 17% w porównaniu z rokiem poprzednim. Jest to efekt przejścia od systemu dotacji do mechanizmów rynkowych, w tym zniesienia zwrotu podatku VAT na eksport paneli słonecznych od kwietnia 2026 roku.

Unia Europejska zdołała przekroczyć swój cel dotyczący mocy zainstalowanej na rok 2025, osiągając szacunkowo 406 GW. W tym samym roku energia słoneczna zaspokoiła 13% zapotrzebowania na energię elektryczną w całej Wspólnocie. Niemcy pozostają liderem UE z wynikiem 119 GW, a na drugim miejscu plasuje się Hiszpania z 56 GW. W Stanach Zjednoczonych, które zajmują trzecie miejsce pod względem tempa ekspansji, odnawialne źródła energii stanowiły 36,6% całkowitej mocy wytwórczej do stycznia 2026 roku. Warto zauważyć, że udział węgla w amerykańskim miksie energetycznym drastycznie spadł – z 34% w 2015 roku do zaledwie 17% w 2025 roku.

Przewaga ekonomiczna fotowoltaiki jest widoczna w twardych danych: wielkoskalowe projekty słoneczne oferują obecnie cenę na poziomie około 1 centa za kWh. Dla porównania, koszty energii jądrowej w 2026 roku, według szacunków Fraunhofer ISE, wahają się od 16 do 56 centów za kWh. W przypadku węgla jest to od 15 do 29 centów, a gazu od 15 do 33 centów za kWh. Innowacje technologiczne, takie jak dominacja technologii TOPCon, która ma objąć 70% rynku do 2026 roku, oraz komercjalizacja modułów opartych na perowskitach, systematycznie umacniają pozycję słońca jako fundamentu przyszłej energetyki światowej.