Dokument Raoula Pecka „Orwell: 2+2=5” zestawia literacką dystopię z globalnymi kryzysami współczesności

Najnowszy film dokumentalny Raoula Pecka, zatytułowany „Orwell: 2+2=5”, stanowi odważną próbę połączenia proroczych ostrzeżeń George’a Orwella z dzisiejszymi wstrząsami na arenie międzynarodowej. Światowa premiera tego dzieła odbyła się 17 maja 2025 roku w prestiżowej sekcji Cannes Premiere podczas Festiwalu Filmowego w Cannes. Reżyser, który zdobył uznanie dzięki takim produkcjom jak „Nie jestem twoim murzynem” (2016) oraz „Tępić wszystkie te bestie” (2021), wykorzystuje w swoim nowym projekcie prywatne rękopisy pisarza. Teksty te czyta znany aktor Damian Lewis, a ich treść zostaje zestawiona z wymownymi nagraniami dokumentującymi bieżące wydarzenia na świecie.

Pochodzący z Haiti Peck odnalazł inspirację w osobistych doświadczeniach Orwella, który urodził się w Indiach Brytyjskich, co znacząco wpłynęło na jego humanistyczny światopogląd. Film powstawał od marca 2023 roku przy ścisłej współpracy z Orwell Estate, co pozwoliło na głęboką analizę kluczowych pojęć, takich jak nowomowa, dwójmyślenie czy postać Wielkiego Brata. Twórcy badają ich trwałą obecność w dzisiejszym krajobrazie politycznym. Damian Lewis, kojarzony z ról w serialach „Homeland” oraz „Billions”, użycza głosu osobistym listom i dziennikom autora, tworząc filmowy esej, który krytycy okrzyknęli mianem „naglącego i niezbędnego dzieła naszych czasów”.

W swojej narracji Peck skrupulatnie zestawia spostrzeżenia Orwella z najbardziej palącymi problemami współczesności, w tym z trwającymi konfliktami zbrojnymi na Ukrainie oraz w Strefie Gazy. Reżyser nie unika również analizy retoryki stosowanej przez światowych liderów, wymieniając w tym kontekście Donalda Trumpa oraz Władimira Putina. Dokument poddaje krytycznej ocenie systemy totalnej inwigilacji oraz manipulowanie prawdą za pomocą eufemizmów politycznych i sztucznej inteligencji. Pokazuje tym samym, jak wizje zawarte w powieści „1984”, napisanej w 1949 roku, stają się namacalną rzeczywistością. Orwell już wcześniej przestrzegał, że świat przypominający dystopię może nadejść, mimo że w 1925 roku taka wizja wydawała się wielu osobom całkowicie nieprawdopodobna.

Produkcja, która otrzymała nominację do nagrody Złote Oko w Cannes, została już uhonorowana za najlepszą muzykę oraz dubbing podczas 10. ceremonii wręczenia nagród Critics' Choice Documentary Awards. Film oferuje wnikliwe studium mechanizmu, w którym kłamstwo narzucone przez władzę – symbolizowane przez słynne równanie „2+2=5” – służy wymuszaniu całkowitego posłuszeństwa obywateli. Dystrybutor Neon wprowadził obraz do amerykańskich kin 3 października 2025 roku, natomiast premiera we Francji została zaplanowana na 25 lutego 2026 roku. Dzieło to jest uznawane za istotne ostrzeżenie kulturowe, zwracające uwagę na postępującą dewaluację znaczenia słów i nauki w świecie zdominowanym przez tak zwane „alternatywne fakty”.

Analiza przeprowadzona przez Pecka wykracza poza zwykły biogram literacki, stając się manifestem przeciwko erozji prawdy obiektywnej. Reżyser podkreśla, że mechanizmy kontroli opisane przez Orwella dekady temu, dziś zyskują nową siłę dzięki technologii i globalnej polaryzacji. Dzięki dostępowi do archiwów Orwell Estate, widzowie mogą usłyszeć intymne przemyślenia pisarza, które rzucają nowe światło na jego motywacje i lęki. To połączenie historycznej perspektywy z brutalną rzeczywistością XXI wieku sprawia, że „Orwell: 2+2=5” staje się kluczowym punktem odniesienia w debacie o przyszłości demokracji i wolności słowa.