Sztuczna inteligencja w służbie waleni: technologia WhaleSpotter wkracza na arenę międzynarodową

Innowacyjna technologia WhaleSpotter, będąca owocem wieloletniej pracy naukowców z Woods Hole Oceanographic Institution, rozpoczyna proces szerokiego wdrażania na skalę globalną. To przełomowe rozwiązanie ma na celu ochronę ekosystemów morskich poprzez zapobieganie tragicznym w skutkach incydentom na szlakach żeglugowych, które zagrażają życiu morskich ssaków.

System ten opiera się na wykorzystaniu zaawansowanych kamer termowizyjnych oraz sztucznej inteligencji działającej na krawędzi sieci (edge AI). Dzięki temu możliwe jest błyskawiczne wykrywanie wielorybów oraz innych ssaków morskich znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie statków, co pozwala załodze na uniknięcie niebezpiecznych kolizji.

Jednym z najistotniejszych atutów WhaleSpotter jest zdolność do nieprzerwanej pracy przez całą dobę. System zachowuje pełną efektywność nawet w trudnych warunkach atmosferycznych, takich jak nocne ciemności czy lekka mgła, kiedy to tradycyjne metody obserwacji wizualnej prowadzone przez ludzi stają się znacznie mniej skuteczne.

Technologia ta pozwala na precyzyjną identyfikację zwierząt znajdujących się w odległości do 7 kilometrów od jednostki pływającej. Taki dystans zapewnia załodze statku wystarczający margines czasu na podjęcie odpowiednich manewrów i bezpieczną zmianę kursu, co w praktyce minimalizuje ryzyko potrącenia morskich gigantów.

Droga do stworzenia tak zaawansowanego narzędzia była długa, gdyż system jest wynikiem ponad dekady intensywnych badań prowadzonych przez czołowych oceanografów. Wieloletnie doświadczenie pozwoliło na dopracowanie algorytmów tak, aby sprostały one niezwykle wymagającym warunkom panującym na otwartym oceanie.

Obecnie na całym świecie funkcjonuje już około 100 systemów WhaleSpotter, które zostały rozmieszczone w ponad 50 strategicznych lokalizacjach. Do tej pory technologia ta zarejestrowała ponad 250 000 potwierdzonych przypadków wykrycia ssaków morskich, co świadczy o jej ogromnej skali operacyjnej i wysokiej skuteczności w terenie.

Przełomowym etapem dla rozwoju i skalowania projektu było nawiązanie ścisłej współpracy z gigantem transportowym – Matson Navigation Company. W 2023 roku firma ta przekazała grant w wysokości 1 miliona dolarów na dalszy rozwój technologii, co otworzyło nowe możliwości dla ochrony przyrody w sektorze komercyjnym.

Aktualnie systemy te są aktywnie wykorzystywane na kluczowych trasach morskich łączących miejscowości Tacoma, Alaska oraz Hawaje. Obecność technologii na tych obszarach jest kluczowa dla zapewnienia bezpieczeństwa migrującym populacjom zwierząt na tych wyjątkowo ruchliwych szlakach handlowych.

Mechanizm działania WhaleSpotter opiera się na synergii kilku zaawansowanych komponentów technologicznych:

• precyzyjnych kamer termowizyjnych Boson+,
• inteligentnych algorytmów sztucznej inteligencji,
• weryfikacji wykryć dokonywanej w czasie rzeczywistym przez doświadczonych biologów.

Kamery wykorzystywane w systemie są produkowane przez renomowaną firmę Teledyne FLIR. Dzięki niezwykle wysokiej czułości urządzenia te są w stanie wychwycić nawet minimalne różnice temperatur, co jest kluczowe dla odróżnienia ciepłokrwistych ssaków od chłodniejszej wody oceanicznej.

Specjalnie zaprojektowany algorytm potrafi skutecznie odfiltrowywać fałszywe sygnały termiczne, które mogą być generowane przez naturalne zjawiska, takie jak załamujące się fale lub przelatujące ptaki morskie. Dzięki temu system koncentruje się wyłącznie na realnych zagrożeniach, co znacząco redukuje liczbę niepotrzebnych alarmów.

Każde potencjalne wykrycie jest poddawane błyskawicznej weryfikacji przez specjalistów, co zajmuje zazwyczaj od 15 do 34 sekund. Dopiero po takim potwierdzeniu kapitan statku otrzymuje oficjalne ostrzeżenie, co pozwala na podjęcie wiarygodnych i szybkich decyzji nawigacyjnych w celu ochrony zwierząt.

Badania nad efektywnością WhaleSpotter w realnych warunkach eksploatacyjnych wykazały, że skuteczność systemu sięga imponujących 99%. Tak wysoki wskaźnik sprawia, że jest to jedno z najbardziej niezawodnych narzędzi ochrony przyrody dostępnych obecnie dla nowoczesnego przemysłu morskiego.

Jednym z priorytetowych zadań tej technologii jest ochrona krytycznie zagrożonych gatunków, takich jak North Atlantic right whale (wal biskajski). Według aktualnych szacunków naukowców, na całym świecie pozostało jedynie około 380 osobników tego gatunku, co czyni każdą próbę ich ratowania niezwykle cenną.

Kolizje ze statkami pozostają jedną z głównych przyczyn śmiertelności tych rzadkich waleni. Choć ograniczenia prędkości wprowadzone przez National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) pomagają zmniejszać ryzyko, to systemy wczesnego wykrywania, takie jak WhaleSpotter, mają potencjał, by całkowicie wyeliminować te tragiczne zdarzenia.

WhaleSpotter stanowi doskonały przykład tego, jak nowoczesne narzędzia technologiczne – od termowizji po sztuczną inteligencję – mogą współgrać z naturą. W oceanie, gdzie człowiek często widzi jedynie bezkresną taflę wody, takie systemy pozwalają nam dostrzec życie tętniące pod falami.

Ostatecznie najważniejszym krokiem jest budowanie wzajemnego zrozumienia między ludźmi, oceanem a jego mieszkańcami. Dzięki takim innowacjom mamy szansę usłyszeć i dostrzec tych oceanicznych gigantów, których głosy od wieków rozbrzmiewają pod falami, a których przyszłość zależy od naszej zdolności do współistnienia.