Gmina Satipo przyznaje pierwsze na świecie prawa dla pszczół bezżądłowych w rezerwacie Awirerí

W wyjątkowym posunięciu legislacyjnym, gmina Satipo, zlokalizowana w peruwiańskim regionie Junín, ustanowiła 27 października 2025 roku historyczny precedens. Uchwała ta, formalnie zapisana jako Postanowienie Gminne Nr 33-2025-CM/MPS, po raz pierwszy na świecie gwarantuje nienaruszalne prawa lokalnym pszczołom bezżądłowym na terenie Rezerwatu Biosfery Awirerí VRAEM. Decyzja ta nadaje podmiotowość prawną gatunkom kluczowym dla równowagi ekosystemu tej amazońskiej strefy.

Pszczoły bezżądłowe, znane jako melipony, odgrywają absolutnie fundamentalną rolę w ekosystemie Amazonii. Szacuje się, że odpowiadają one za zapylanie ponad 80% rodzimej flory, w tym upraw o znaczeniu gospodarczym, takich jak kakao, kawa i awokado. Ta nowatorska regulacja prawna ma na celu proaktywną ochronę tych zapylaczy przed zagrożeniami degradacyjnymi. Mówi się, że niekontrolowane stosowanie pestycydów oraz wylesianie stanowią poważne ryzyko, zagrażając nawet jednej trzeciej ich kolonii w lasach tropikalnych.

Stworzenie tej ramy prawnej było efektem ścisłej współpracy z przedstawicielami rdzennych społeczności Asháninka oraz organizacjami zajmującymi się ochroną środowiska. Taka synergia podkreśla integrację wiedzy naukowej z tradycyjnymi metodami zarządzania zasobami. Uznanie to przyznaje pszczołom fundamentalne prawa, w tym prawo do istnienia, utrzymania zdrowej liczebności populacji oraz gwarancję dostępu do nieskażonego środowiska naturalnego. Satipo tym samym staje się pionierem w dziedzinie ochrony bioróżnorodności, wprowadzając zasady Praw Natury do lokalnego zarządzania.

Melipony, które zamiast żądła polegają na silnych szczękach, produkują cenny, unikalny miód. W krajach tropikalnych od dawna jest on ceniony jako środek leczniczy. Już starożytne plemiona Majów kultywowały te owady, nazywając je Xunan Kab, co można przetłumaczyć jako „Królewska Dama”, i otaczały je czcią. Świadectwem skali dawnego pszczelarstwa jest fakt, że w 1549 roku Indianie przekazali hiszpańskim konkwistadorom trybut składający się z trzech ton miodu oraz 277 ton wosku cerumen, co pokazuje ich znaczenie ekonomiczne.

Lokalna inicjatywa podjęta w Satipo ma potencjał, by stać się katalizatorem szerszych działań na poziomie krajowym. Wspiera ona globalną kampanię zainicjowaną przez organizacje Avaaz i Bee:wild, której celem jest rozszerzenie ochrony prawnej na pszczoły bezżądłowe na terenie całego Peru. Międzynarodowa petycja, wzywająca peruwiańskich ustawodawców do przyjęcia Deklaracji Praw Natury dla tych zapylaczy przed marcową przerwą w pracach Kongresu, zebrała już ponad 385 000 podpisów z całego świata. To historyczne orzeczenie może posłużyć jako wzór dla innych jurysdykcji na arenie międzynarodowej.