Canadese premier Mark Carney spreekt op het World Economic Forum in Davos: "Als we niet aan tafel zitten, staan we op het menu"

Op 22 januari 2026 hield de Canadese premier Mark Carney een indrukwekkende en speciale toespraak tijdens het World Economic Forum in Davos. Hoewel sommige bronnen spreken over 20 of 21 januari, vond het hoofdevenement plaats op de dinsdag, de tweede dag van het forum. Zijn betoog duurde ongeveer 15 minuten en werd afgesloten met een zeldzame standing ovation, een uitzonderlijke blijk van waardering van het doorgaans gereserveerde publiek in de Zwitserse Alpen.

Tijdens zijn toespraak presenteerde Carney verschillende scherpe analyses over de huidige staat van de wereld. Hij benadrukte dat we niet simpelweg een overgangsfase of een tijdelijke correctie doormaken, maar dat er sprake is van een fundamentele "rupture" of breuk. De oude wereldorde, die decennialang steunde op vaste regels, wederzijdse economische voordelen en verregaande integratie, zal volgens hem nooit meer in zijn oude vorm terugkeren.

Carney was zeer stellig over de noodzaak om vooruit te kijken in plaats van vast te houden aan het verleden. Hij verklaarde resoluut dat de oude orde niet zal herrijzen en voegde daaraan toe: "Nostalgie is geen strategie." Hiermee gaf hij aan dat landen hun beleid moeten afstemmen op de nieuwe realiteit in plaats van te hopen op een herstel van verouderde geopolitieke verhoudingen.

Een belangrijk punt in zijn betoog was de manier waarop grootmachten de wereldeconomie momenteel als wapen inzetten. Carney wees op het gebruik van handelstarieven als pressiemiddel, het inzetten van de financiële infrastructuur als instrument voor dwang en het exploiteren van kwetsbaarheden in internationale toeleveringsketens. Volgens de premier heeft deze zorgwekkende trend inmiddels invloed op meer dan 30% van de totale wereldwijde handel.

In deze verschuivende machtsdynamiek spelen de zogenaamde middenmachten een cruciale rol. Landen zoals Canada, Australië en Frankrijk, maar mogelijk ook Zuid-Korea en Japan, bevinden zich in een positie waarin zij het meeste kunnen verliezen, maar tegelijkertijd ook de grootste kansen hebben om te profiteren van de nieuwe wereldorde, mits zij de juiste keuzes maken.

De kernboodschap van Carney was een dringende oproep tot collectieve actie. Hij waarschuwde dat middenmachten nauwer moeten samenwerken om hun invloed te behouden. Zijn meest krachtige uitspraak hierover was: "Middenmachten moeten samen optreden, want als we niet aan tafel zitten, staan we op het menu." Dit onderstreept het gevaar van passiviteit in een wereld die gedomineerd wordt door grootmachten.

In plaats van onderling te concurreren om de gunst van hegemonen of individuele bilaterale onderhandelingen te voeren — wat vaak neerkomt op onderhandelen vanuit een zwaktepositie — moeten deze landen volgens Carney coalities vormen. Door hun eigen weerbaarheid te versterken en gezamenlijk op te komen voor waarden zoals mensenrechten, duurzame ontwikkeling, solidariteit en territoriale integriteit, kunnen zij een vuist maken tegen externe druk.

Tot slot onderstreepte Carney dat legitimiteit, integriteit en internationale spelregels nog steeds van onschatbare waarde zijn, mits ze collectief worden gehandhaafd en benut. Hij waarschuwde dat een wereld die uiteenvalt in gesloten forten uiteindelijk armer, kwetsbaarder en minder stabiel zal zijn voor iedereen. De toespraak liet een diepe indruk achter op de aanwezige wereldleiders en economen.