Spectaculair noorderlicht verlicht de Oekraïense hemel tijdens krachtige geomagnetische storm

In de nacht van 19 op 20 januari 2026, en gedurende de gehele dag van 20 januari, vond er in Oekraïne een opmerkelijk astronomisch fenomeen plaats: de verschijning van het noorderlicht. Dit verschijnsel, ook wel aurora borealis genoemd, was een reële en indrukwekkende gebeurtenis die door talloze inwoners werd waargenomen. De zichtbaarheid was uitzonderlijk groot en strekte zich uit van het westen van het land, met name de regio's Lviv, Ivano-Frankivsk en Ternopil, tot aan de centrale, noordelijke en oostelijke gebieden. Zelfs in regio's die veel zuidelijker liggen dan waar dit licht normaal gesproken verschijnt, konden mensen getuige zijn van het spektakel.

De sociale media werden overspoeld met een vloedgolf aan foto's en video-opnames, terwijl toonaangevende Oekraïense mediakanalen zoals UNIAN, TSN, Korrespondent en Obozrevatel uitgebreid verslag deden. Deze mediahuizen publiceerden diverse reportages en zorgvuldig samengestelde fotocollecties om dit zeldzame natuurwonder vast te leggen. De brede aandacht in de pers onderstreepte de unieke aard van de gebeurtenis, die voor veel Oekraïners een moment van collectieve verwondering vormde te midden van de dagelijkse realiteit.

De directe aanleiding voor dit lichtspektakel was een krachtige geomagnetische storm, die volgens verschillende wetenschappelijke metingen een intensiteit van niveau G3 tot G4 bereikte. Dit markeerde een van de krachtigste stormen van de afgelopen jaren. De storm werd veroorzaakt door een zogeheten coronale massa-ejectie (CME) vanaf de zon. Op 18 januari vond er een extreem sterke zonnevlam van de X-klasse plaats, de hoogste categorie voor dergelijke uitbarstingen. De resulterende plasmawolk bereikte de atmosfeer van de aarde sneller dan de modellen aanvankelijk hadden voorspeld, wat de intensiteit van de storm verklaart.

Tijdens dit astronomische evenement werden verschillende specifieke kenmerken geregistreerd die de wetenschappelijke basis van de aurora bevestigden. De waarnemingen boden een gedetailleerd inzicht in de interactie tussen zonneactiviteit en de aardse atmosfeer. De volgende feiten werden vastgesteld:

• Er was sprake van een duidelijke gloed op een hoogte van ongeveer 200 tot 240 kilometer, wat de typische hoogte is voor de rode en roze kleuren die ontstaan door de reactie van zuurstofatomen in de bovenste lagen van de atmosfeer.
• De excitatie van deze zuurstofatomen werd veroorzaakt door de zonnewind en geladen deeltjes, wat het fundamentele proces is achter het ontstaan van een aurora.
• Er vond een massale uitstoot van plasma plaats die rechtstreeks op de aarde was gericht, bekend als een coronale massa-ejectie (CME).

Dit natuurverschijnsel was geen lokaal fenomeen, maar had een mondiaal karakter. Vanwege de extreem hoge zonneactiviteit in deze specifieke periode werd het noorderlicht ook waargenomen in diverse Europese landen, waarbij de gloed zelfs tot aan de Alpen reikte. Ook in de Verenigde Staten en Canada was het licht zichtbaar aan de nachtelijke hemel. Deze wereldwijde spreiding benadrukt de enorme schaal van de zonne-uitbarsting en de daaropvolgende geomagnetische storm die de aarde in januari 2026 trof.