Iran heropent luchtruim na urenlange sluiting door dreiging van Amerikaanse aanval

Op donderdag 15 januari 2026 heeft Iran zijn luchtruim officieel heropend na een kritieke sluiting van bijna vijf uur. Deze ingrijpende maatregel werd genomen naar aanleiding van acute zorgen over een mogelijke militaire vergelding door de Verenigde Staten. De hervatting van het vliegverkeer volgde op verklaringen van de Amerikaanse president Donald Trump, die aangaf garanties te hebben ontvangen dat het geweld tegen demonstranten in Iran is gestaakt en dat geplande executies van de baan zijn.

De beperkingen voor het luchtverkeer, die de voorgaande avond van kracht werden, bleven uiteindelijk tot 7:30 uur lokale tijd van kracht. Dit leidde tot aanzienlijke verstoringen en de omleiding van talrijke internationale vluchten. De eerste toestellen die het luchtruim weer kozen, waren afkomstig van de Iraanse luchtvaartmaatschappijen Mahan Air, Yazd Airways en AVA Airlines. President Trump meldde op 14 januari 2026 dat hij via zeer invloedrijke bronnen aan de overzijde was geïnformeerd over het einde van de repressie, wat de weg vrijmaakte voor een voorzichtige de-escalatie.

In de marge van deze spanningen kwam er ook nieuws over de 26-jarige demonstrant Erfan Soltani, wiens zaak internationaal de aandacht trok vanwege een dreigend doodvonnis. Op 15 januari maakten Iraanse staatsmedia bekend dat de doodstraf niet zal worden opgelegd, hoewel Soltani nog wel vastzit voor andere aanklachten die tot gevangenisstraffen kunnen leiden. Terwijl de mensenrechtenorganisatie HRANA melding maakt van meer dan 2500 dodelijke slachtoffers tijdens de onlusten, beschuldigde de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, Abbas Araghchi, Israël ervan de cijfers opzettelijk te manipuleren om Amerikaanse betrokkenheid uit te lokken.

De huidige crisis is geworteld in grootschalige protesten die eind december 2025 uitbraken als gevolg van een diepe economische crisis en de snelle waardedaling van de nationale valuta. Het nationale veiligheidsteam van president Trump, onder leiding van vicepresident JD Vance en minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, heeft diverse militaire en diplomatieke opties voorbereid. Als onderdeel van deze strategie is de USS Abraham Lincoln-vloot onderweg naar het Midden-Oosten, met een verwachte aankomsttijd over ongeveer een week. Uit voorzorg hebben de Amerikaanse autoriteiten ook een deel van het personeel geadviseerd de strategische Al-Udeid-basis in Qatar te verlaten, waar normaliter 10.000 manschappen gestationeerd zijn.

Hoewel de directe militaire dreiging lijkt afgenomen, blijft de interne situatie in Iran gespannen, mede door de internet-blackout die al sinds 8 januari 2026 voortduurt. Gholamhossein Mohseni-Ejei, de hoogste functionaris binnen de Iraanse rechterlijke macht, heeft aangedrongen op een snelle juridische afhandeling voor de naar schatting 18.000 arrestanten. De economische druk op het land werd recentelijk nog verder opgevoerd door de invoering van Amerikaanse handelstarieven van 25 procent op 12 januari, wat de financiële speelruimte van Teheran verder beperkt.