Eerste 3D-kaart van clitorale zenuwstelsel onthult complex vertakkingspatroon

Onderzoekers van het Amsterdam Universitair Medisch Centrum (Amsterdam UMC) hebben de eerste alomvattende driedimensionale (3D) reconstructie van het interne zenuwstelsel van de clitoris voltooid. Deze studie, waarvan de resultaten als preprint op bioRxiv verschenen op 20 maart 2026, corrigeert fundamenteel eerdere anatomische aannames over dit orgaan. Het onderzoeksteam, onder leiding van Ju Young Lee, maakte gebruik van geavanceerde beeldvormingstechnieken om een ongekend detailniveau van de clitorale structuur bloot te leggen. De noodzaak voor dit gedetailleerde onderzoek wordt onderstreept door het feit dat een vergelijkbare kartering van het peniele zenuwstelsel al rond 1998 werd voltooid.

De doorbraak werd gerealiseerd met de Hierarchical Phase-Contrast Tomography (HiP-CT) techniek, een röntgentechniek die gebruikmaakt van de bron van de European Synchrotron Radiation Facility (ESRF) in Frankrijk. Deze methode maakt niet-destructieve 3D-scans mogelijk met een resolutie die structuren tot 0,2 millimeter in diameter kan onderscheiden, wat de mogelijkheden van conventionele MRI-scans overstijgt. De analyse werd uitgevoerd op twee postmortale vrouwelijke bekkenmonsters, waarbij de onderzoekers zenuwbanen konden volgen met een voxel-grootte die varieerde van 20 µm voor het totale orgaan tot 2 µm lokaal in de clitorale glans.

Een cruciaal inzicht uit de 3D-kaart betreft de Dorsale Zenuw van de Clitoris (DNC), de primaire sensorische zenuw. In tegenstelling tot oudere modellen, die een geleidelijke afname van de DNC naarmate deze de glans binnenging suggereerden, toonde de nieuwe data een robuust, complex, boomachtig vertakkingspatroon binnen de clitorale glans. De onderzoekers identificeerden vijf grote zenuwstammen in de glans zelf, waarvan de breedste een diameter tot 0,7 millimeter bereikten. Bovendien bevestigde het onderzoek dat takken van de DNC zich uitstrekken tot in omliggende structuren, waaronder de clitorale kap, de mons pubis en de labiale structuren, wat wijst op een veel groter geïnnerveerd gebied dan voorheen werd aangenomen.

De implicaties van dit gedetailleerde anatomische inzicht zijn significant voor de klinische praktijk, met name op het gebied van chirurgie. De precieze lokalisatie van de zenuwbanen biedt chirurgen een vitale routekaart om onbedoelde zenuwschade te voorkomen tijdens diverse bekkenoperaties, zoals behandelingen voor vulvakanker, genderbevestigende ingrepen en cosmetische genitale chirurgie. Uroloog Helen O'Connell merkte op dat de clitoris te lang 'intellectueel is geschrapt door de medische en wetenschappelijke gemeenschap'. Dit werk biedt potentieel om vrouwen die een afname van de orgastische ervaring melden na reconstructieve chirurgie na genitale verminking (FGM) te ondersteunen.

Dit onderzoek dient niet alleen als een correctie op historische onnauwkeurigheden, zoals de beschrijving in de 38e editie van Gray's Anatomy uit 1995, maar markeert ook een methodologische sprong voorwaarts in de weefselvisualisatie. De HiP-CT-technologie overbrugt de kloof tussen klinische beeldvorming en histopathologie door histologie-achtige details in een intacte 3D-context te leveren. De bevindingen vormen een fundament voor toekomstig onderzoek en verbeterde patiëntenzorg binnen de vrouwelijke gezondheidszorg.