Giorgia Meloni vloog onverwacht naar de Golfstaten — en dat gaat niet over protocol, maar over een nieuwe kaart van Europese belangen

De Italiaanse premier Giorgia Meloni is op 3 april onverwacht begonnen aan een reis door de Golfstaten met een tussenstop in Jeddah. De geheimhouding van het bezoek werd verklaard door veiligheidsoverwegingen, maar de werkelijke betekenis is duidelijk: Italië probeert tegelijkertijd de toegang tot energie te behouden, de banden met de belangrijkste monarchieën in de regio te versterken en een prominentere plaats in de diplomatie in te nemen tegen de achtergrond van de oorlog rond Iran.

Het eerste punt op de route was Saoedi-Arabië, waar Meloni een ontmoeting had met kroonprins Mohammed bin Salman. Volgens berichten stonden daarna Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten op het programma; de Qatarese ambassade bevestigde afzonderlijk haar bezoek aan Doha op 4 april, waarna ze naar de Emiraten zou vliegen. In Jeddah bespraken de partijen niet alleen de bilaterale betrekkingen, maar ook zwaardere thema's: de militaire escalatie in de regio, de vrijheid van scheepvaart, de energiezekerheid en de invloed van het conflict op de wereldeconomie.

Waarom is deze reis juist nu belangrijk? Omdat Europa plotseling weer een oude waarheid heeft ingezien: geografie behoort niet tot het verleden. De Straat van Hormuz blijft de ader waar olie, gas en de zenuw van de wereldprijzen doorheen stromen. Voor Italië is dit bijzonder gevoelig. Vóór de huidige oorlog werd ongeveer 10% van het gasverbruik gedekt door Qatarees lng, terwijl olie uit het Midden-Oosten goed was voor ongeveer 12% van de import. Reuters meldt dat Rome al te maken heeft met een verlenging van de pauze in de levering van een deel van de lng-ladingen uit de regio voor de periode van april tot medio juni. Dit betekent dat het bezoek van Meloni geen gebaar van beleefdheid was, maar een reis naar een zone waar momenteel de voorwaarden voor de Europese energetische weerbaarheid worden herschreven.

Er is ook een tweede laag — de politieke. Volgens Reuters is dit het eerste bezoek van een EU-leider aan Saoedi-Arabië sinds het begin van de huidige fase van de oorlog eind februari. De Qatarese zijde noemde de reis het eerste bezoek van een leider van een G7/G20-land aan de regio sinds het begin van het conflict. In dergelijke formuleringen is niet alleen diplomatiek prestige van belang. Ze laten zien dat Italië geen toeschouwer wil zijn, maar een bemiddelaar en een nuttige partner: een land dat in staat is om met Washington en met de Arabische hoofdsteden te praten en tegelijkertijd de eigen economie te beschermen.

Wat voor gebaar is dit — diplomatieke solidariteit of een koelbloedige berekening? In feite beide. Meloni is gekomen om steun te betuigen aan Saoedi-Arabië, Qatar en de VAE tegen de achtergrond van de Iraanse aanvallen, maar tegelijkertijd lost ze een heel aardse taak op: hoe te voorkomen dat de oorlog in het Midden-Oosten voor Europa verandert in de volgende stijging van prijzen, tekorten en politieke nervositeit.

In die zin is haar tournee geen incident, maar een symptoom. Europa leert opnieuw dat veiligheid, energie en diplomatie niet langer in verschillende mappen kunnen worden opgeborgen.