Nieuw onderzoek toont aan dat verschillende Antarctische ijsbergen een uiteenlopende invloed hebben op de watercirculatie, de nutriëntenvoorziening van ecosystemen en de koolstofbalans van de Zuidelijke Oceaan. Dit herziet het beeld van gletsjers: ze smelten niet alleen, maar dragen actief bij aan de herstructurering van de oceanische biochemie.
Wetenschappers bestudeerden de twee gigantische ijsbergen A23a en A76a en ontdekten dat hun effect op de oceaan fundamenteel verschillend was.
Wanneer een enorme ijsberg smelt, komen er diverse elementen vrij:
- ijzer
- stikstof
- fosfor
- silicium
Deze elementen stimuleren de groei van fytoplankton, microscopische organismen die de basis vormen van de gehele mariene voedselketen.
Fytoplankton:
Het dient als voedsel voor vissen, ondersteunt walvissen en vogels, en absorbeert koolstofdioxide uit de atmosfeer.
Op deze manier kunnen ijsbergen de biologische productiviteit van de oceaan vergroten.
Het onderzoek leverde een verrassend resultaat op: terwijl de ene ijsberg een krachtige fytoplanktonbloei veroorzaakte, had de andere vrijwel geen merkbaar effect.
Dit betekent dat elke ijsberg fungeert als een afzonderlijk klimaatsysteem met een eigen bewegingsgeschiedenis en chemische samenstelling.
Het smelten van deze ijsreuzen veroorzaakt het opstijgen van diep oceaanwater, een proces dat upwelling wordt genoemd.
Dit brengt extra voedingsstoffen zoals ijzer, stikstof en fosfor naar de oppervlakte.
Bovendien stimuleert dit de groei van het mariene leven.
Zo beïnvloeden ijsbergen niet alleen het lokale ecosysteem direct om hen heen, maar ook veel grotere delen van de oceaan.
Het fytoplankton dat rond ijsbergen gedijt, absorbeert CO2 uit de lucht.
Op basis van schattingen uit onderzoek naar de Zuidelijke Oceaan:
IJsbergen kunnen door het stimuleren van de biologische productiviteit tot wel 10-20% van de regionale koolstofstroom verzorgen. Dit maakt hen tot een cruciaal onderdeel van het klimaatsysteem van de aarde.
Smeltend zoetwater verandert de structuur van de oceaanlagen:
Het versterkt de stratificatie, wijzigt de verticale menging en beïnvloedt de grote stromingen.
Historische gegevens tonen aan dat het smelten van de Antarctische ijskap in het verleden al invloed heeft gehad op de circulatiesnelheid van de wereldzeeën.
Dit houdt in dat gletsjers in staat zijn om klimatologische processen op mondiale schaal te veranderen.
Met de huidige klimaatopwarming wordt een toename van het aantal grote ijsbergen verwacht.
Bijgevolg zal hun invloed op de oceaancirculatie, de biologische productiviteit en de koolstofcyclus alleen maar sterker worden.
Het begrijpen van deze processen is de sleutel tot het voorspellen van het toekomstige klimaat op onze planeet.
IJsbergen zijn niet langer louter een symbool van smeltijs. Ze blijken actieve deelnemers aan het leven in de oceaan te zijn.
Waar ijs en water elkaar ontmoeten, ontstaan nieuwe stromen van nutriënten, beweging en leven; precies daar stemt de oceaan zijn ademhaling opnieuw af op die van de aarde.
