DNA-Analyse Onthult Complexe Ziektebeelden Achter Ineenstorting Grande Armée in Rusland 1812

Een recente, diepgaande analyse van overblijfselen van soldaten uit de rampzalige Russische veldtocht van Napoleon in 1812 werpt een nieuw licht op de factoren die leidden tot de desintegratie van de Grande Armée. Het onderzoek, geleid door Nicolás Rascovan van het Institut Pasteur, wijst op een veel complexere microbiële bedreiging dan voorheen werd aangenomen. De wetenschappers concentreerden zich op het tandheelkundig DNA van dertien militairen die begraven lagen in een massagraf in Vilnius, Litouwen, een locatie direct aan de terugtrekroute van het Franse leger.

De moleculaire bevindingen, gepubliceerd in het tijdschrift Current Biology op 24 oktober 2025, onthulden de genetische handtekeningen van twee voorheen onderbelichte bacteriën. Het ging om Salmonella enterica subsp. enterica serovar Paratyphi C, de veroorzaker van paratyfus, en Borrelia recurrentis, verantwoordelijk voor terugkerende koorts, een ziekte die door luizen wordt overgedragen. Van de dertien onderzochte individuen testten vier positief op S. enterica Paratyphi C en twee op B. recurrentis. Deze ontdekkingen staan in schril contrast met de langgekoesterde aanname dat epidemische tyfus, veroorzaakt door Rickettsia prowazekii, de primaire microbiële vijand was.

Opmerkelijk genoeg werd in de monsters geen authentiek DNA van Rickettsia prowazekii of Bartonella quintana (de veroorzaker van loopgraafkoorts) aangetroffen, ondanks dat deze pathogenen vaak werden genoemd op basis van historische beschrijvingen. De combinatie van kou, honger, uitputting en de slechte hygiëne tijdens de terugtocht creëerde een omgeving waarin deze infecties, die zich via besmet voedsel/water en luizen verspreidden, ongehinderd konden floreren. De historische context schetst een beeld van een kolossale onderneming: Napoleon begon de invasie in juni 1812 met een strijdmacht van mogelijk 600.000 man, maar tegen de tijd dat de terugtocht uit Moskou in oktober begon, was de situatie al catastrofaal.

De aanwezigheid van zowel paratyfus als terugkerende koorts, die beide symptomen als hoge koorts en extreme vermoeidheid delen, kan de verzwakking van de troepen aanzienlijk hebben versneld. De methodologie van het onderzoek, die een metagenomische aanpak gebruikte om al het aanwezige microbieel DNA te identificeren, bood een nauwkeuriger beeld dan eerdere, op specifieke PCR-tests gebaseerde onderzoeken. Dit nieuwe moleculaire bewijs herkadert de ineenstorting van de Grande Armée niet als een gevolg van één enkele oorzaak, maar als een samenspel van externe ontberingen en een reeks overlappende, dodelijke epidemieën. Het toont aan dat de ware architecten van deze militaire tegenslag niet alleen de elementen en de vijandelijke strijdkrachten waren, maar ook de onzichtbare micro-organismen die de menselijke weerstand tot het uiterste testten.