Genetyczna Odnowa Historii: Nowe Patogeny Wśród Żołnierzy Wielkiej Armii Napoleona w 1812 Roku

Przełomowe badania analizy DNA szczątków żołnierzy z katastrofalnej rosyjskiej kampanii Napoleona w 1812 roku rzucają nowe światło na przyczyny upadku Wielkiej Armii. Zespół naukowców pod kierownictwem Nicolása Rascovana z Instytutu Pasteura, publikując wyniki w czasopiśmie "Current Biology" 24 października 2025 roku, zidentyfikował genetyczne ślady dwóch bakterii, które pogłębiły kryzys, odchodząc od tradycyjnego skupienia się wyłącznie na tyfusie.

Analiza objęła szczątki 13 żołnierzy ekshumowanych z masowego grobu w Wilnie na Litwie, leżącego na trasie odwrotu francuskiej armii. Nowe dowody genetyczne wskazują na obecność Salmonella enterica, patogenu odpowiedzialnego za dur brzuszny (paratyfus), oraz Borrelia recurrentis, wywołującej gorączkę nawracającą. Wśród przebadanych próbek, cztery zęby wykazały ślady S. enterica, a dwa B. recurrentis. Co istotne, analiza ta nie wykazała śladów Rickettsia prowazekii, bakterii wywołującej tyfus, który historycznie był głównym podejrzanym. Odkrycie to sugeruje, że klęska wojsk była wynikiem zbiegu wielu chorób zakaźnych, nakładających się na wyczerpanie, głód i ekstremalne zimno.

Badacze z Instytutu Pasteura, współpracujący z zespołem antropologii biokulturowej z Uniwersytetu Aix-Marseille, zastosowali zaawansowane techniki sekwencjonowania typu "shotgun sequencing". Gorączka nawracająca, przenoszona przez wszy, mogła znacząco osłabić żołnierzy, podczas gdy paratyfus, przenoszony przez zanieczyszczoną żywność i wodę, wskazuje na katastrofalne warunki sanitarne w obozach odwrotu. Historycy, tacy jak Rafe Blaufarb z Uniwersytetu Stanowego Florydy, podkreślają, że te szczegóły na poziomie DNA dodają wiarygodności wcześniejszym relacjom świadków opisującym gorączki i problemy żołądkowe.

Nicolás Rascovan zaznaczył, że choć zimno i głód były kluczowe dla porażki Wielkiej Armii, to nowe ustalenia poszerzają zrozumienie złożoności środowisk, w jakich operowały wojska. Badacze wskazują, że choć w poprzednich analizach wykryto Bartonella quintana (wywołującą gorączkę okopową), obecne wyniki, uzyskane szerszym spektrum poszukiwań, stanowią krok naprzód w archeogenomice, pomagając lepiej zrozumieć ewolucję i rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych w przeszłości.