Đàm phán tại Abu Dhabi do Mỹ làm trung gian đạt thỏa thuận trao đổi 314 tù binh giữa Ukraine và Nga

Tại thủ đô Abu Dhabi của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), vòng đàm phán hòa bình ba bên lần thứ hai đã chính thức khép lại vào ngày 5 tháng 2 năm 2026 với một kết quả mang tính đột phá. Theo đó, Ukraine và Liên bang Nga đã đạt được thỏa thuận trao đổi 314 tù binh chiến tranh, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong bối cảnh xung đột vẫn đang diễn biến phức tạp. Đây là đợt trao đổi tù binh đầu tiên được thực hiện sau một giai đoạn đình trệ kéo dài suốt 5 tháng qua. Giới quan sát nhận định rằng thỏa thuận này là thành quả cụ thể của các nỗ lực ngoại giao không ngừng nghỉ, bất chấp những bất đồng chính trị căn bản vẫn chưa tìm được tiếng nói chung giữa hai bên.

Các cuộc tham vấn diễn ra trong hai ngày 4 và 5 tháng 2 năm 2026, được tổ chức theo hình thức thảo luận nhóm riêng biệt trước khi tiến hành đồng bộ hóa quan điểm giữa các bên. Phái đoàn Hoa Kỳ, đóng vai trò trung gian quan trọng, do Đặc phái viên Hoa Kỳ Steven Witkoff dẫn đầu. Ông Witkoff, người được bổ nhiệm làm Đặc phái viên tại Trung Đông từ ngày 20 tháng 1 năm 2025 dưới thời chính quyền Tổng thống Donald Trump, đã xác nhận sự thành công của thỏa thuận trên nền tảng mạng xã hội X. Về phía Ukraine, Thư ký Hội đồng An ninh và Quốc phòng Quốc gia (NSDC) kiêm Trưởng đoàn đàm phán Rustem Umerov đã mô tả tiến trình đối thoại lần này là "thực chất và mang lại hiệu quả cao". Trong khi đó, đại diện phía Nga là ông Kirill Dmitriev, Đặc phái viên của Tổng thống Vladimir Putin về hợp tác kinh tế và đầu tư quốc tế, người nhậm chức vào ngày 23 tháng 2 năm 2025. Ông Dmitriev đánh giá tiến trình này là một "chuyển động tích cực và đúng hướng", nhưng cũng không quên lưu ý rằng sự can thiệp từ các quốc gia châu Âu đang khiến nỗ lực đạt được một nền hòa bình toàn diện trở nên khó khăn hơn.

Nhìn lại lịch sử gần đây, đợt trao đổi tù binh quy mô lớn cuối cùng đã diễn ra vào ngày 2 tháng 10 năm 2025, thời điểm 205 người Ukraine, bao gồm 185 quân nhân và 20 dân thường, được trở về với gia đình. Đặc phái viên Steven Witkoff nhấn mạnh rằng kết quả đạt được tại Abu Dhabi lần này là minh chứng rõ nét cho thấy "sự tương tác ngoại giao bền bỉ có thể mang lại những kết quả hữu hình và thúc đẩy các nỗ lực nhằm chấm dứt cuộc chiến tại Ukraine". Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn thừa nhận rằng "vẫn còn một khối lượng công việc khổng lồ cần phải thực hiện". Được biết, đây là vòng tham vấn ba bên thứ hai; vòng đầu tiên được tổ chức từ ngày 23 đến 24 tháng 1 năm 2026 nhưng đã kết thúc mà không đạt được bất kỳ kết quả vật chất cụ thể nào. Cuộc thảo luận lần này còn có sự góp mặt của Jared Kushner, cựu Cố vấn cấp cao của Tổng thống Hoa Kỳ, cho thấy mức độ quan tâm đặc biệt từ phía Washington trong việc giải quyết xung đột.

Bối cảnh của các cuộc đàm phán này diễn ra trong tình hình chiến sự vẫn cực kỳ căng thẳng với những đợt leo thang mới đầy rủi ro. Đáng chú ý là các cuộc tấn công của lực lượng Nga nhắm vào hạ tầng năng lượng của Ukraine vào đầu tháng 2 năm 2026. Tổng thống Volodymyr Zelensky đã lên tiếng lên án gay gắt các hành động này, coi đây là sự vi phạm trực tiếp đối với đề xuất "ngừng bắn năng lượng" do phía Hoa Kỳ đưa ra nhằm giảm bớt gánh nặng cho dân thường trong mùa đông khắc nghiệt. Những diễn biến trên thực địa này cho thấy con đường đi tới một thỏa thuận ngừng bắn toàn diện vẫn còn rất nhiều chông gai và thách thức.

Bên cạnh những nỗ lực ngoại giao, các yếu tố kinh tế vĩ mô cũng được cho là đang tạo ra áp lực đáng kể lên Moscow trong việc tìm kiếm các giải pháp nhân đạo. Doanh thu từ dầu khí của ngân sách liên bang Nga trong tháng 1 năm 2026 đã sụt giảm mạnh, chỉ còn một nửa so với cùng kỳ tháng 1 năm 2025, đạt mức 393,3 tỷ rúp. Đây là con số thấp nhất được ghi nhận kể từ tháng 8 năm 2020. Với dự báo doanh thu cả năm có thể giảm tới 46%, các chuyên gia kinh tế cho rằng áp lực tài chính có thể là động lực thúc đẩy Nga thực hiện các nhượng bộ về mặt nhân đạo để giảm bớt sự cô lập. Dù vậy, những nhượng bộ này vẫn chưa thể giải quyết được các vấn đề chính trị cốt lõi, đặc biệt là tranh chấp về chủ quyền lãnh thổ, điều mà các quan chức Ukraine luôn khẳng định là rào cản lớn nhất trên con đường đi tới hòa bình bền vững.

Dự kiến, các cuộc thảo luận tại Abu Dhabi sẽ tiếp tục được duy trì trong những tuần tới, cho thấy các kênh liên lạc giữa các bên vẫn đang hoạt động hiệu quả bất chấp những mâu thuẫn sâu sắc về an ninh và toàn vẹn lãnh thổ. Việc duy trì đối thoại thường xuyên trong bối cảnh xung đột là một tín hiệu lạc quan, mở ra hy vọng về những thỏa thuận nhân đạo tiếp theo trong tương lai gần. Các bên liên quan đều bày tỏ sự sẵn sàng tiếp tục ngồi vào bàn đàm phán để tìm kiếm những điểm chung ít ỏi trong một tình thế địa chính trị vô cùng phức tạp.