Israel tấn công hạ tầng năng lượng Iran: Căng thẳng leo thang và phản ứng dữ dội từ thị trường

Vào Chủ nhật, ngày 8 tháng 3 năm 2026, Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) đã chính thức xác nhận việc thực hiện các cuộc tấn công trực diện và quy mô lớn nhắm vào hệ thống hạ tầng năng lượng của Cộng hòa Hồi giáo Iran. Chiến dịch quân sự này được tuyên bố là một phần của lộ trình tác chiến đang tiếp diễn, tập trung phá hủy các cơ sở mà phía Israel khẳng định là được Quân đoàn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sử dụng cho các mục đích quân sự. Các đợt không kích chủ chốt diễn ra vào thứ Bảy, ngày 7 tháng 3 năm 2026, gây ảnh hưởng nặng nề đến thủ đô Tehran và các vùng phụ cận, đặc biệt là thành phố Karaj thuộc tỉnh Alborz, tạo ra những cột khói đen khổng lồ có thể quan sát được từ trung tâm thành phố.

Theo các báo cáo thực địa, ít nhất năm cơ sở năng lượng mang tính chiến lược đã bị hư hại nghiêm trọng trong đợt tấn công này. Các mục tiêu cụ thể bao gồm kho chứa dầu Aghdasiyeh, nhà máy lọc dầu Tehran, kho nhiên liệu Shahran và một cơ sở hạ tầng quan trọng tại Karaj. Thống đốc Tehran, ông Mohammad Sadeq Motamedian, đã xác nhận tình trạng gián đoạn nguồn cung nhiên liệu tạm thời tại thủ đô, đồng thời đưa ra khuyến cáo khẩn cấp yêu cầu người dân hạn chế tối đa việc di chuyển đến các trạm xăng để tránh tình trạng hỗn loạn. Hiệp hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran cũng bày tỏ sự lo ngại về hiện tượng "mưa đen" chứa dầu rơi xuống các khu vực cách xa tâm chấn, cảnh báo về những tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Sự leo thang xung đột này bắt nguồn từ biến cố ngày 28 tháng 2 năm 2026, khi Lãnh đạo tối cao Ayatollah Ali Khamenei bị tiêu diệt trong một cuộc tấn công phối hợp giữa Hoa Kỳ và Israel. Ngay lập tức, thị trường năng lượng toàn cầu đã phản ứng đầy bất ổn với giá dầu WTI tăng vọt 35% chỉ trong vòng một tuần, minh chứng cho sự mong manh của chuỗi cung ứng dầu mỏ thế giới. Bộ trưởng Năng lượng Hoa Kỳ Chris Wright đã nỗ lực trấn an dư luận khi khẳng định rằng Washington không tham gia vào các cuộc tấn công trực tiếp vào hạ tầng năng lượng Iran. Ông cũng cho biết lượng dự trữ dầu mỏ thế giới hiện vẫn ở mức an toàn và dự báo các đợt gián đoạn sẽ chỉ kéo dài trong vài tuần thay vì nhiều tháng.

Về phía Tehran, những phản ứng đáp trả đầy cứng rắn đã được đưa ra thông qua các thông điệp tối hậu thư. Đại diện của IRGC, ông Ibrahim Zulfaghari, tuyên bố rằng nếu các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng không dừng lại, Iran sẽ thực hiện các đòn trả đũa nhắm thẳng vào các cơ sở dầu khí của các quốc gia thuộc Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC), đồng thời cảnh báo giá dầu có thể vượt ngưỡng 200 USD/thùng. Trong một diễn biến chính trị liên quan, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump công khai bác bỏ khả năng Mojtaba Khamenei, con trai của cố lãnh đạo tối cao, lên nắm quyền, đồng thời khẳng định Mỹ sẽ can thiệp vào quá trình lựa chọn đội ngũ lãnh đạo mới tại quốc gia này.

Căng thẳng khu vực tiếp tục bị đẩy lên cao trào với sự tham gia của các lực lượng ủy nhiệm. Phong trào Hezbollah đã chính thức gia nhập cuộc chiến tại mặt trận Lebanon từ ngày 2 tháng 3 năm 2026, gây ra một cuộc khủng hoảng nhân đạo khi khoảng 500.000 người phải rời bỏ nhà cửa ở miền Nam Lebanon và các khu vực ngoại ô Beirut. Thủ tướng Lebanon Nawaf Salam đã lên tiếng khẳng định lập trường của chính phủ về việc không chấp nhận các hoạt động quân sự tự phát của Hezbollah và kêu gọi giải giáp nhóm vũ trang này. Trong giai đoạn chuyển tiếp sau ngày 28 tháng 2, Iran được điều hành bởi một hội đồng lâm thời ba thành viên, bao gồm Tổng thống Masoud Pezeshkian – người vừa lên tiếng bác bỏ cáo buộc Iran liên quan đến sự cố máy bay không người lái tại Nakhchivan vào ngày 8 tháng 3.

Tính đến thời điểm hiện tại, số liệu thống kê cho thấy cuộc xung đột đã gây ra những tổn thất nhân mạng nặng nề với hơn 1.300 người thiệt mạng tại Iran, hơn 390 người tại Lebanon và khoảng 12 người tại Israel. Việc chuyển hướng tấn công vào các mục tiêu hạ tầng dân sự và năng lượng không chỉ đánh dấu một bước ngoặt mới trong chiến lược quân sự mà còn làm gia tăng áp lực kinh tế toàn cầu. Những diễn biến này đang đẩy khu vực Trung Đông đến gần hơn bao giờ hết với một cuộc chiến tranh tổng lực, đe dọa nghiêm trọng đến an ninh và ổn định quốc tế trong tương lai gần.