İsrail İran'ın Enerji Altyapısını Hedef Aldı: Bölgesel Gerilim ve Küresel Piyasalarda Sert Dalgalanma

İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF), 8 Mart 2026 Pazar günü yaptığı resmi açıklamayla İran İslam Cumhuriyeti'nin kritik enerji altyapısına yönelik geniş kapsamlı ve doğrudan hava saldırıları düzenlediğini teyit etti. Devam eden askeri harekatın stratejik bir aşaması olarak nitelendirilen bu operasyon, IDF'nin iddiasına göre Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) tarafından askeri lojistik ve operasyonel ihtiyaçlar için kullanılan tesisleri hedef aldı. Asıl saldırı dalgasının 7 Mart 2026 Cumartesi günü gerçekleştiği bildirilirken, Tahran ve Elborz eyaletine bağlı Kerec şehri gibi kilit noktaların vurulmasıyla birlikte başkent semalarını yoğun ve karanlık bir duman bulutu kapladı.

Saldırılarda en az beş hayati enerji tesisinin doğrudan isabet aldığı ve ağır hasar gördüğü aktarıldı. Hasar gören stratejik noktalar arasında Agdasiye petrol depolama tesisleri, Tahran Petrol Rafinerisi, Şahran petrol deposu ve Kerec'deki bir sanayi tesisi öne çıkıyor. Tahran Valisi Mohammad Sadeq Motamedian, başkentteki yakıt tedarik zincirinde geçici ancak ciddi aksamalar yaşandığını doğrulayarak vatandaşlara akaryakıt istasyonlarındaki yoğunluğu azaltmak adına seyahatlerini kısıtlama çağrısında bulundu. Öte yandan, İran Kızılayı, patlamaların etkisiyle geniş bir coğrafyaya yayılan ve çevre felaketi riski taşıyan "yağlı siyah yağmur" konusunda ciddi uyarılarda bulunarak halkı olası kimyasal tehlikelere karşı dikkatli olmaya çağırdı.

Bölgedeki tansiyon, 28 Şubat 2026 tarihinde Dini Lider Ayetullah Ali Hamaney'in ABD ve İsrail'in ortak hava operasyonu sonucunda hayatını kaybetmesinin ardından kontrolsüz bir şekilde tırmanışa geçmişti. Bu suikastın tetiklediği çatışma ortamı, küresel enerji piyasalarını da anında derinden sarstı. WTI tipi ham petrol fiyatları sadece bir hafta içinde yüzde 35 oranında rekor bir artış kaydederek küresel enerji arz güvenliğinin ne kadar hassas bir dengede olduğunu bir kez daha kanıtladı. ABD Enerji Bakanı Chris Wright, küresel rezervlerin piyasa talebini karşılamak için yeterli olduğunu savunarak yatırımcıları yatıştırmaya çalıştı. Wright, Washington'ın İran'ın enerji altyapısına yönelik saldırılarda doğrudan bir rol oynamadığını ve yaşanan arz kesintilerinin aylar değil, yalnızca birkaç hafta süreceğini öngördüklerini ifade etti.

Tahran yönetimi, İsrail'in bu hamlelerine karşı oldukça sert ve tehditkar bir ültimatomla karşılık verdi. DMO Sözcüsü İbrahim Zülfagari, enerji tesislerine yönelik saldırıların devam etmesi durumunda Körfez Arap Ülkeleri İşbirliği Konseyi (KİK) üyesi ülkelerin petrol tesislerini hedef alacaklarını açıkça duyurdu. Zülfagari, böyle bir senaryonun gerçekleşmesi halinde küresel petrol fiyatlarının varil başına 200 doların üzerine çıkabileceği uyarısında bulundu. Siyasi arenada ise ABD Başkanı Donald Trump, hayatını kaybeden liderin oğlu Mücteba Hamaney'in yeni Dini Lider olarak atanması ihtimaline karşı olduğunu sert bir dille belirtti. Trump, İran'ın gelecekteki yönetim kadrosunun belirlenmesi sürecinde ABD'nin aktif bir gözlemci ve müdahil olması gerektiği konusundaki kararlılığını vurguladı.

Bölgesel kriz, farklı cephelerin de savaşa dahil olmasıyla çok boyutlu bir felakete dönüşme riski taşıyor. Hizbullah'ın 2 Mart 2026'da Lübnan cephesinde aktif çatışmalara katılması, Lübnan'ın güney bölgelerinden ve Beyrut'un güney banliyölerinden yaklaşık 500.000 sivilin yerinden edilmesine ve göç etmesine yol açtı. Lübnan Başbakanı Nawaf Salam, Lübnan hükümetinin Hizbullah'ın askeri faaliyetlerini kesinlikle onaylamadığını belirterek grubun derhal silahsızlandırılması yönündeki çağrısını yineledi. 28 Şubat'tan bu yana İran'ı yöneten geçici üçlü konseyin önde gelen ismi Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise, 8 Mart tarihinde Nahçıvan'da meydana gelen insansız hava aracı (İHA) hadisesiyle İran'ın herhangi bir bağlantısı bulunmadığını savundu.

Çatışmaların başladığı günden bu yana teyit edilen can kaybı verileri, krizin insani maliyetinin ne kadar ağır olduğunu gözler önüne seriyor. Mevcut raporlara göre İran genelinde 1300'den fazla, Lübnan'da 390'ın üzerinde ve İsrail'de yaklaşık bir düzine insan yaşamını yitirdi. Sivil enerji altyapısına yönelik gerçekleştirilen bu doğrudan saldırılar, çatışmanın seyrinde kritik bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Hedeflerin askeri tesislerden ekonomik can damarlarına kayması, bölgeyi geri dönüşü olmayan topyekün bir savaşın eşiğine sürüklerken, uluslararası toplumun endişelerini de en üst seviyeye çıkarıyor.