Thuế quan của Trump trước phán quyết của Tối cao Pháp viện: Nguy cơ hoàn trả 179 tỷ USD

Chính phủ liên bang Hoa Kỳ đang đứng trước khả năng phải đối mặt với một gánh nặng tài chính khổng lồ, với ước tính phải hoàn trả từ 175 đến 179 tỷ USD tiền thuế hải quan. Tình huống pháp lý này sẽ xảy ra nếu Tối cao Pháp viện ra phán quyết bác bỏ tính hợp pháp của các mức thuế mà Tổng thống Donald Trump đã áp đặt dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Các phiên tranh tụng trực tiếp tại tòa đã diễn ra vào ngày 5 tháng 11 năm 2025, và một phán quyết cuối cùng dự kiến sẽ được công bố vào cuối tháng 2 năm 2026, với các mốc thời gian tiềm năng là ngày 20, 24 hoặc 25 tháng 2.

Trọng tâm của cuộc tranh chấp pháp lý này xoay quanh nguyên tắc phân chia quyền lực cốt lõi trong hệ thống chính trị Mỹ: liệu IEEPA có thực sự trao cho người đứng đầu nhánh hành pháp quyền thiết lập các loại thuế (thuế quan) hay không, hay đặc quyền này vốn dĩ thuộc về Quốc hội theo Điều I của Hiến pháp Hoa Kỳ. Trước đó, các tòa án cấp dưới đã đưa ra nhận định rằng IEEPA không cung cấp cho Tổng thống một thẩm quyền tài chính rộng lớn đến mức như vậy. Trong trường hợp Tối cao Pháp viện giữ nguyên quan điểm này, các nhà nhập khẩu được dự báo sẽ ngay lập tức kích hoạt quy trình đòi lại các khoản thuế đã nộp cho Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới (CBP) trong suốt một năm qua.

Quy mô của rủi ro tài chính này được minh chứng rõ nét qua các số liệu từ Mô hình Ngân sách Penn-Wharton (PWBM), một tổ chức nghiên cứu phi đảng phái. Theo tính toán của họ, số tiền thuế thu được thông qua IEEPA kể từ tháng 2 năm 2025 đã lên tới 179 tỷ USD. Một phân tích so sánh dựa trên dữ liệu của CBP cũng chỉ ra con số cần hoàn trả nằm trong khoảng từ 175 đến 176 tỷ USD. Để thấy được mức độ nghiêm trọng, khoản tiền này thậm chí còn vượt quá tổng ngân sách phân bổ cho Bộ Giao thông vận tải (127,6 tỷ USD) và Bộ Tư pháp (44,9 tỷ USD) cộng lại trong năm tài chính 2025.

Trong các phiên điều trần, các thẩm phán đã bày tỏ sự hoài nghi sâu sắc đối với cách giải thích quá rộng rãi về quyền hạn của Tổng thống. Họ đã viện dẫn các học thuyết pháp lý quan trọng như "vấn đề lớn" (major questions) và "không ủy quyền" (non-delegation) để đặt dấu hỏi về việc liệu Quốc hội có thực sự ngầm trao một quyền lực tài chính sâu rộng như vậy thông qua một đạo luật vốn thường chỉ dùng cho các lệnh trừng phạt. Tuy nhiên, một số thẩm phán cũng thảo luận về các giải pháp thực tế, chẳng hạn như khả năng chính quyền có thể nhanh chóng chuyển đổi các khoản thu thuế sang các căn cứ pháp lý khác như Mục 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962 hoặc Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 nếu gặp phán quyết bất lợi.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent vẫn giữ vững niềm tin vào tính hợp pháp của các mức thuế này và khẳng định rằng Bộ Tài chính có đủ nguồn dự trữ để xử lý các khoản hoàn trả nếu cần thiết. Ông dự báo số dư tài khoản của Bộ sẽ đạt mức 900 tỷ USD vào cuối tháng 6 năm 2026. Ngoài ra, ông Bessent cũng đưa ra cảnh báo rằng việc bãi bỏ các mức thuế quan này sẽ là một "tổn thất lớn cho người dân Mỹ". Theo ông, các biện pháp này đã đóng góp tích cực vào việc tái cân bằng cán cân thương mại và hỗ trợ đắc lực cho cuộc chiến chống buôn lậu fentanyl, đặc biệt là trong quan hệ thương mại với Trung Quốc, Canada và Mexico.

Về mặt thủ tục, quá trình hoàn tiền được đánh giá là vô cùng phức tạp và đầy thách thức. Tính đến tháng 12 năm 2025, đã có hơn 301.000 nhà nhập khẩu với hơn 34 triệu hồ sơ giao dịch nằm trong diện chịu ảnh hưởng của thuế quan IEEPA. Tòa án Thương mại Quốc tế (CIT) đã ban hành lệnh tạm dừng tự động đối với các đơn kiện hoàn tiền mới kể từ ngày 23 tháng 12 năm 2025 để chờ đợi phán quyết cuối cùng từ Tối cao Pháp viện. Các chuyên gia kinh tế nhận định rằng, mặc dù việc bãi bỏ thuế có thể tạo ra một đợt tăng trưởng ngắn hạn cho thị trường, nhưng sự ổn định lâu dài sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào tốc độ và hiệu quả của các biện pháp thương mại thay thế mà chính quyền sẽ triển khai.