Tổng thống Uganda Yoweri Museveni tái đắc cử nhiệm kỳ thứ bảy giữa làn sóng biểu tình và tình trạng cắt mạng internet

Vào thứ Bảy, ngày 17 tháng 1 năm 2026, Ủy ban Bầu cử Trung ương Uganda đã chính thức xác nhận việc tái đắc cử của đương kim Tổng thống Yoweri Museveni cho nhiệm kỳ thứ bảy liên tiếp. Theo số liệu thống kê chính thức, ông Museveni, người đã nắm giữ quyền lực từ ngày 26 tháng 1 năm 1986, đã giành được 71,65% tổng số phiếu bầu, tương đương với 7.944.772 lá phiếu. Trong khi đó, đối thủ nặng ký nhất của ông là Robert Kyagulanyi, thường được biết đến với nghệ danh Bobi Wine và là lãnh đạo đảng Nền tảng Thống nhất Quốc gia (NUP), chỉ đạt được 24,72% số phiếu, tương ứng với 2.741.238 cử tri. Ngay sau khi kết quả được công bố, ông Bobi Wine đã lập tức bác bỏ và tuyên bố rằng các con số này hoàn toàn là sản phẩm của sự gian lận và dàn dựng.

Chiến dịch tranh cử và ngày bỏ phiếu diễn ra vào thứ Năm, ngày 15 tháng 1 năm 2026, đã bị bao trùm bởi bầu không khí căng thẳng cực độ, đặc biệt là khi chính phủ thực hiện lệnh cắt internet trên toàn quốc từ ngày 13 tháng 1 và chỉ khôi phục lại vào tối thứ Bảy. Chủ tịch Ủy ban Bầu cử, ông Simon Byabakama, giải thích rằng biện pháp này là cần thiết để ngăn chặn sự lan truyền của thông tin sai lệch và các hành vi kích động bạo lực. Tuy nhiên, các nhà cung cấp dịch vụ viễn thông cho biết họ chỉ thực hiện theo chỉ thị từ Ủy ban Truyền thông Uganda. Phía phe đối lập cùng các quan sát viên quốc tế, bao gồm cả Liên Hợp Quốc, đã bày tỏ sự lo ngại sâu sắc khi việc mất kết nối đã hạn chế khả năng ghi nhận các diễn biến thực tế và làm xói mòn tính minh bạch của toàn bộ quá trình bầu cử.

Giai đoạn bầu cử này cũng ghi nhận nhiều báo cáo về các vụ bạo lực đẫm máu. Vào thứ Sáu, ngày 16 tháng 1, lực lượng cảnh sát thông báo có ít nhất 7 người thiệt mạng trong các vụ nổ súng mà họ khẳng định là hành động tự vệ trước những "kẻ bạo loạn" thuộc phe đối lập. Ngược lại, Nghị sĩ Muwanga Kivumbi đã đưa ra những cáo buộc chấn động khi cho rằng lực lượng an ninh đã sát hại 10 người ngay tại nhà riêng của ông. Lãnh đạo phe đối lập Bobi Wine cũng chia sẻ rằng ông đã phải lẩn trốn sau khi lực lượng an ninh đột kích vào nhà riêng, và ông chỉ vừa kịp thoát khỏi một âm mưu bắt cóc trong gang tấc.

Ngay trước thời điểm bỏ phiếu, các vấn đề kỹ thuật liên quan đến máy nhận dạng sinh trắc học đã gây ra sự chậm trễ đáng kể tại các khu vực thành thị, vốn là những nơi có truyền thống ủng hộ phe đối lập, bao gồm cả thủ đô Kampala. Do sự cố này, các hội đồng bầu cử đã buộc phải chuyển sang sử dụng danh sách cử tri thủ công để tiếp tục quy trình. Phái đoàn quan sát viên từ Liên minh Châu Phi, do cựu Tổng thống Nigeria Goodluck Jonathan dẫn đầu, cho biết họ không tìm thấy "bất kỳ bằng chứng nào về việc nhồi phiếu" tại những địa điểm mà họ trực tiếp giám sát, mặc dù bối cảnh chung vẫn còn nhiều tranh cãi.

Nhìn lại lịch sử, ông Museveni lên nắm quyền từ năm 1986 sau khi lật đổ chế độ của Milton Obote. Dù được ghi nhận là người đã khôi phục sự ổn định chính trị cho Uganda, ông cũng đối mặt với không ít chỉ trích vì việc sửa đổi hiến pháp để xóa bỏ giới hạn nhiệm kỳ nhằm duy trì quyền lực lâu dài. Giữa những biến động chính trị, nền kinh tế Uganda vẫn được kỳ vọng sẽ tăng trưởng mạnh mẽ ở mức 6,5–7% vào năm 2026. Động lực chính cho sự tăng trưởng này là việc bắt đầu khai thác dầu mỏ thương mại dự kiến diễn ra cùng năm. Thống đốc Ngân hàng Trung ương Uganda, ông Michael Atingi-Ego, đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sử dụng nguồn thu từ dầu mỏ để đầu tư vào phát triển nguồn nhân lực và cơ sở hạ tầng bền vững cho quốc gia.

Sự kiện tái đắc cử của Tổng thống Museveni đánh dấu một cột mốc quan trọng nhưng cũng đầy thách thức đối với tương lai của quốc gia Đông Phi này. Trong khi chính phủ tập trung vào các mục tiêu phát triển kinh tế và khai thác tài nguyên, những đòi hỏi về cải cách dân chủ và tính minh bạch từ phía người dân cũng như cộng đồng quốc tế ngày càng trở nên cấp thiết. Việc cân bằng giữa ổn định chính trị và sự đổi mới trong bộ máy lãnh đạo sẽ là bài toán khó mà Uganda phải đối mặt trong suốt nhiệm kỳ thứ bảy của ông Museveni.