Iran chủ động mở đối thoại với Mỹ trong bối cảnh căng thẳng quân sự leo thang

Vào ngày 3 tháng 2 năm 2026, trong một động thái ngoại giao đầy bất ngờ, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã chính thức chỉ đạo Bộ trưởng Ngoại giao Abbas Araghchi bắt đầu tiến trình đối thoại với chính quyền Washington. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Iran nhấn mạnh rằng các cuộc thảo luận này chỉ có thể diễn ra nếu phía Hoa Kỳ tuân thủ một loạt các yêu cầu nghiêm ngặt do Tehran đề ra. Quyết định chiến lược này được đưa ra trong bối cảnh bóng ma của cuộc xung đột quân sự vẫn đang bao trùm khu vực, đặc biệt là sau khi Hoa Kỳ tiến hành các cuộc không kích quy mô lớn nhắm vào các cơ sở hạt nhân trọng yếu của Iran vào tháng 6 năm 2025, gây ra những rạn nứt sâu sắc trong quan hệ hai nước.

Trong một thông điệp được đăng tải trên nền tảng mạng xã hội X, Tổng thống Pezeshkian đã nêu rõ quan điểm của mình khi khẳng định rằng bất kỳ cuộc đàm phán nào cũng phải được tiến hành trên cơ sở công bằng và bình đẳng. Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của một bầu không khí đối thoại không có sự đe dọa hay những kỳ vọng thiếu thực tế, đồng thời lấy các nguyên tắc phẩm giá, sự thận trọng và tính thực tiễn làm nền tảng cốt lõi. Theo các nguồn tin ngoại giao, Đặc phái viên Hoa Kỳ Steve Witkoff và Bộ trưởng Araghchi dự kiến sẽ có cuộc gặp mặt trực tiếp tại Istanbul sớm nhất là vào thứ Sáu, ngày 6 tháng 2 năm 2026. Bước đi này của Tehran được cho là đã nhận được sự chấp thuận từ Lãnh đạo tối cao Ayatollah Ali Khamenei, người đang bày tỏ sự lo ngại sâu sắc về khả năng duy trì sự ổn định của chế độ trước cuộc khủng hoảng kinh tế trầm trọng và những biến động chính trị gần đây.

Tình hình an ninh nội bộ của Iran đã rơi vào trạng thái cực kỳ mong manh sau làn sóng biểu tình toàn quốc bùng phát vào tháng 1 năm 2026. Các tổ chức bảo vệ nhân quyền ước tính rằng các cuộc trấn áp của lực lượng an ninh đã dẫn đến con số thương vong kinh hoàng, lên tới hàng chục nghìn người. Giữa bối cảnh bất ổn đó, Iran — quốc gia hiện đang làm giàu uranium lên mức tinh khiết 60% — đang nỗ lực tìm kiếm một sự giải tỏa áp lực quốc tế. Tuy nhiên, các quan chức Tehran vẫn giữ lập trường cứng rắn khi tuyên bố rằng nội dung đàm phán sẽ chỉ tập trung duy nhất vào mức độ làm giàu hạt nhân để đổi lấy việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế. Họ hoàn toàn loại trừ khả năng thảo luận về chương trình phát triển tên lửa đạn đạo hay các hoạt động hỗ trợ cho các đồng minh chiến lược trong khu vực.

Áp lực quân sự từ Washington vẫn là một yếu tố then chốt trong ván bài địa chính trị này, với sự hiện diện đầy đe dọa của nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln tại khu vực. Nhìn lại sự kiện tháng 6 năm 2025, quân đội Hoa Kỳ đã thực hiện chiến dịch quân sự mang mật danh Midnight Hammer, giáng đòn mạnh mẽ vào ba cơ sở hạt nhân quan trọng, bao gồm các nhà máy tại Fordo và Natanz. Theo các báo cáo tình báo, cuộc tấn công này đã đẩy lùi chương trình hạt nhân của Tehran đi nhiều năm. Căng thẳng càng gia tăng khi vào ngày 28 tháng 1 năm 2026, Tổng thống Donald Trump đã đưa ra lời cảnh báo nghiêm khắc, khẳng định rằng các hành động quân sự tiếp theo sẽ tồi tệ hơn rất nhiều nếu một thỏa thuận công bằng không được thiết lập kịp thời để ngăn chặn cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân.