Trung Quốc củng cố vị thế công nghệ lượng tử trong Kế hoạch 5 năm lần thứ 15, hướng tới các tiêu chuẩn PQC

Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đã chính thức đưa phát triển công nghệ lượng tử vào danh mục các ngành chiến lược then chốt trong Kế hoạch 5 năm lần thứ 15, giai đoạn từ năm 2026 đến năm 2030. Quyết định mang tính bước ngoặt này được công bố sau khi các phiên họp của Đại hội đại biểu Nhân dân toàn quốc kết thúc vào tháng 3 năm 2026. Động thái này khẳng định mạnh mẽ lộ trình của chính phủ trong việc đạt được sự tự chủ về công nghệ và thúc đẩy nhanh chóng quá trình thương mại hóa trong lĩnh vực này. Thứ trưởng Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trương Vân Minh (Zhang Yunming) chỉ rõ rằng tính toán lượng tử là một trong những động lực tăng trưởng mới trong chiến lược "phát triển chất lượng cao", tập trung vào việc áp dụng các công nghệ sản xuất tiên tiến nhất hiện nay.

Đồng hành cùng các kế hoạch chiến lược của nhà nước, lĩnh vực mật mã hậu lượng tử (PQC) cũng đang chứng kiến những bước tiến vượt bậc. Giáo sư Vương Tiểu Vân (Wang Xiaoyun), Chủ tịch Hiệp hội Nghiên cứu Mật mã Trung Quốc và là giáo sư tại Đại học Thanh Hoa, dự báo rằng các tiêu chuẩn PQC quốc gia sẽ được thiết lập trong vòng ba năm tới. Theo nhận định của bà, khoảng thời gian từ ba đến năm năm tiếp theo sẽ là giai đoạn "bùng nổ tiềm năng cho sự chuyển dịch của ngành công nghiệp mật mã hậu lượng tử". Các chuyên gia Trung Quốc hiện đang tập trung tối đa vào các thuật toán "mạng cấu trúc" (structured lattice). Giáo sư Vương khẳng định rằng các thuật toán này không gặp phải tình trạng suy giảm mức độ bảo mật như các tiêu chuẩn quốc tế dựa trên mạng đại số (algebraic lattices) mà Hoa Kỳ đã hoàn thiện vào năm 2024.

Vào tháng 2 năm 2026, công ty Origin Quantum Computing Technology Co. có trụ sở tại Hợp Phì đã tạo ra một bước đột phá trong việc phổ cập công nghệ lượng tử khi phát hành hệ điều hành mang tên "Origin Pilot". Đây là hệ điều hành dành cho máy tính lượng tử đầu tiên trên thế giới mà người dùng có thể tải xuống trực tiếp mà không cần thông qua các thỏa thuận bảo mật thông tin (NDA) khắt khe. Được giới thiệu lần đầu dưới dạng ý tưởng vào năm 2021, "Origin Pilot" hiện đã hỗ trợ đầy đủ các hướng công nghệ chủ chốt như qubit siêu dẫn, bẫy ion và nguyên tử trung hòa. Hệ điều hành này cũng đã được tích hợp sẵn vào thế hệ máy tính lượng tử thứ ba của công ty, cụ thể là dòng Origin Wukong.

Ông Quách Quốc Bình (Guo Guoping), nhà khoa học trưởng tại Origin Quantum, đã ví hệ điều hành này như là "trái tim mềm" của toàn bộ hệ sinh thái tính toán lượng tử. Khác biệt hoàn toàn với các dịch vụ dựa trên nền tảng đám mây của các tập đoàn phương Tây như Qiskit từ IBM hay Cirq từ Google, "Origin Pilot" được thiết kế như một hệ điều hành hoàn chỉnh phục vụ triển khai tại chỗ. Hệ thống này tự động xử lý các tác vụ tích hợp phức tạp, bao gồm điều phối tài nguyên, hiệu chuẩn qubit tự động, giảm thiểu tiếng ồn và quản lý các quy trình làm việc kết hợp giữa lượng tử và cổ điển. Giải pháp này không chỉ giảm bớt rào cản kỹ thuật cho các nhà phát triển mà còn đẩy nhanh việc xây dựng một hệ sinh thái phần mềm có chủ quyền riêng biệt.

Khi so sánh tốc độ thực thi, có thể thấy cách tiếp cận của Trung Quốc đối với PQC là vô cùng quyết liệt. Trong khi Hàn Quốc đặt mục tiêu chuyển đổi các lĩnh vực quan trọng trong giai đoạn 2025-2028 và Hoa Kỳ dự kiến hoàn tất lộ trình vào năm 2035, thì kế hoạch ba năm của Trung Quốc để xác lập tiêu chuẩn quốc gia cho thấy một tiến độ khẩn trương hơn nhiều. Sự tập trung vào PQC này là mảnh ghép hoàn hảo cho những thành tựu đã đạt được trong truyền thông lượng tử. Trước đó, vào tháng 5 năm 2025, China Telecom Quantum Group đã thực hiện thành công cuộc gọi bảo mật ở khoảng cách hơn 960 km nối liền Bắc Kinh và Hợp Phì bằng hệ thống mật mã lượng tử thương mại đầu tiên trên thế giới. Như vậy, chiến lược của Trung Quốc đã bao trùm từ bảo mật mật mã đến hạ tầng tính toán, hướng tới mục tiêu nắm giữ chủ quyền toàn diện trong toàn bộ chuỗi công nghệ lượng tử.