Chính phủ Israel và Argentina vừa chính thức công bố việc triển khai "Hiệp định Isaac" — một bản thỏa ước chiến lược quan trọng được ký kết bởi Thủ tướng Benjamin Netanyahu và Tổng thống Javier Milei. Mối quan hệ hợp tác này không chỉ tập trung vào việc củng cố các liên kết sâu rộng trong các lĩnh vực công nghệ cao, quốc phòng và thương mại, mà còn nhằm mục đích mở rộng đáng kể tầm ảnh hưởng của Israel tại khu vực Nam bán cầu đầy tiềm năng.
Lễ công bố diễn ra tại Jerusalem, nơi hai vị nguyên thủ quốc gia đã cùng chủ trì một cuộc họp báo chung đầy ấn tượng. Cái tên "Isaac" được lựa chọn mang tính biểu tượng sâu sắc từ nguồn gốc Kinh thánh — gợi nhắc đến người con trai của Abraham, qua đó khẳng định sự gắn kết mạnh mẽ về mặt văn hóa và niềm tin tôn giáo của Tổng thống Milei đối với Do Thái giáo.
Hành trình dẫn đến thỏa thuận này bắt đầu từ tháng 11 năm 2023, thời điểm ông Milei, một chính trị gia theo chủ nghĩa tự do triệt để, đắc cử và ngay lập tức thực hiện bước xoay trục chiến lược đưa Argentina hướng về phương Tây. Vào tháng 2 năm 2024, ông đã thực hiện chuyến thăm chính thức tới Israel, trở thành nhà lãnh đạo Mỹ Latinh đầu tiên đặt chân đến quốc gia này sau thảm kịch ngày 7 tháng 10, đồng thời tuyên bố công nhận Jerusalem là thủ đô chính thức.
Nhìn lại lịch sử, mối quan hệ giữa hai nước từng có những giai đoạn hợp tác chặt chẽ, tiêu biểu là việc Argentina cung cấp uranium cho Israel trong thập niên 1970 và 1980. Tuy nhiên, các giai đoạn dưới sự điều hành của chế độ độc tài và phong trào Peron đã khiến mối liên kết này bị đứt gãy; giờ đây, ông Milei đang nỗ lực tái thiết lại bằng cách từ chối gia nhập khối BRICS với cáo buộc tổ chức này mang hơi hướng "cộng sản", để ưu tiên trục quan hệ Mỹ-Israel.
Lý do cho sự xích lại gần nhau này xuất phát từ bối cảnh cấp thiết của cả hai phía. Sau những đợt leo thang căng thẳng tại Gaza, Israel đang tìm kiếm thêm các đồng minh chiến lược để đối phó với tầm ảnh hưởng của Iran và tổ chức Hezbollah tại khu vực Mỹ Latinh. Ngược lại, Argentina đang đối mặt với cuộc khủng hoảng kinh tế trầm trọng với lạm phát vượt ngưỡng 300% và gánh nặng nợ từ IMF, khiến Tổng thống Milei cực kỳ khao khát các nguồn đầu tư từ Israel vào lĩnh vực khai thác lithium và công nghệ nông nghiệp tiên tiến.
Yếu tố kinh tế được xem là trụ cột chính của bản hiệp định này. Phía Israel đã cam kết đầu tư khoản tiền lên tới 1 tỷ USD vào ngành công nghiệp khai thác lithium của Argentina để phục vụ sản xuất pin, trong khi Argentina cam kết thực hiện chính sách mở cửa các cảng biển chiến lược để tạo thuận lợi tối đa cho hoạt động xuất khẩu của các doanh nghiệp Israel.
Thỏa thuận này cũng được thiết kế để tạo ra đối trọng trực tiếp với ảnh hưởng của Brazil dưới thời Tổng thống Lula và Venezuela, từ đó làm thay đổi căn bản cán cân quyền lực trong khối MERCOSUR. Đây là bước đi chiến lược giúp Israel thâm nhập sâu hơn vào thị trường Nam bán cầu, khu vực mà Trung Quốc hiện đang duy trì sự thống trị về mặt kinh tế.
Các chuyên gia đã đưa ra nhiều kịch bản cho tương lai của liên minh này: trong viễn cảnh lạc quan, mối quan hệ sẽ tiếp tục thăng hoa và thúc đẩy xu hướng ủng hộ Israel tại Mỹ Latinh thông qua các chuyến thăm ngoại giao tới Chile và Paraguay. Ở góc nhìn bi quan, nếu chính quyền Milei thất bại trong cuộc bầu cử năm 2026, hiệp định có thể sụp đổ dưới áp lực từ các phong trào phản kháng. Tuy nhiên, kịch bản khả thi nhất là sự hợp tác sẽ đi vào chiều sâu một cách ổn định, với dự báo kim ngạch thương mại sẽ tăng trưởng thêm 20% vào năm 2027.
Dù mang lại nhiều kỳ vọng, hiệp định vẫn gặp phải những luồng ý kiến phản đối gay gắt từ dư luận. Các nhà phê bình cho rằng đây là biểu hiện của "chủ nghĩa đế quốc" mới, khiến Argentina có nguy cơ đánh mất chủ quyền quốc gia và để tài nguyên lithium quý giá bị khai thác với giá rẻ mạt. Ngoài ra, việc thiếu minh bạch liên quan đến các điều khoản bí mật trong hiệp định cũng là một vấn đề gây ra nhiều hoài nghi.
Sự dịch chuyển trong nền ngoại giao Nam Mỹ không chỉ ảnh hưởng cục bộ mà còn liên quan chặt chẽ tới tình hình Trung Đông, góp phần làm suy yếu mạng lưới của Iran tại vùng lãnh thổ này. Đối với người dân bản địa, hiệp định hứa hẹn tạo ra nhiều cơ hội việc làm trong lĩnh vực công nghệ cao nhưng cũng đi kèm với rủi ro về quân sự hóa khu vực; về tổng thể, đây là một lộ trình thay thế quan trọng trước sự bành trướng của tầm ảnh hưởng từ phía Trung Quốc.
