İsrail ve Arjantin, Benjamin Netanyahu ve Javier Milei tarafından imzalanan ve 'İshak Anlaşması' olarak adlandırılan yeni bir stratejik paktın hayata geçirildiğini resmen duyurdu. Bu kapsamlı ortaklık; teknoloji, savunma ve ticaret alanlarında ikili bağları güçlendirmeyi hedeflerken, İsrail'in 'Küresel Güney' (Global South) üzerindeki diplomatik nüfuzunu önemli ölçüde artırmayı amaçlıyor.
Kudüs'te gerçekleşen tarihi görüşmenin ardından düzenlenen ortak basın toplantısında liderler, anlaşmanın detaylarını kamuoyuyla paylaştı. Anlaşmaya verilen 'İshak' (Isaac) ismi, İbrahim'in oğluna atıfta bulunarak her iki devletin ortak kökenlerini ve Milei'nin Musevilik ile olan derin kültürel ve manevi bağlarını simgeliyor.
Sürecin kronolojik seyri, radikal bir liberteryen olan Javier Milei'nin Kasım 2023'te Arjantin Devlet Başkanı seçilmesine kadar uzanıyor. Bu siyasi değişimle birlikte Arjantin, dış politikasında keskin bir dönüş yaparak rotasını Batı'ya kırdı. Milei, Şubat 2024'te İsrail'i ziyaret ederek 7 Ekim olaylarından sonra bölgeye giden ilk Latin Amerikalı lider oldu ve Kudüs'ü başkent olarak tanıdığını ilan etti.
Tarihsel perspektiften bakıldığında, Arjantin 1970'li ve 80'li yıllarda İsrail'in uranyum tedarikçisi konumundaydı; ancak Peron dönemi ve askeri diktatörlük süreci bu bağları kopma noktasına getirmişti. Günümüzde ise Milei yönetimi, 'komünizm' ile suçladığı BRICS oluşumunu reddederek önceliğini tamamen Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail ile ittifak kurmaya veriyor.
Bu ittifakın zamanlaması tesadüf değil. Gazze'deki gerilimin tırmanmasının ardından İsrail, bölgede İran ve Hizbullah'ın etkisine karşı yeni müttefikler arayışına girdi. Öte yandan, %300'e varan enflasyon ve IMF borç yüküyle boğuşan Arjantin, ekonomik krizden çıkış yolu olarak İsrail'in lityum ve tarım teknolojileri (agrotech) alanındaki yatırımlarına ihtiyaç duyuyor.
Ekonomik iş birliği bu paktın temel taşıdır. İsrail, Arjantin'in batarya üretimi için hayati önem taşıyan lityum rezervlerine 1 milyar dolarlık yatırım yapmayı taahhüt ederken; Arjantin de limanlarını İsrail ihracatına sonuna kadar açarak karşılıklı ticaret hacmini genişletiyor.
Jeopolitik düzeyde ise bu anlaşma, Lula liderliğindeki Brezilya ve Maduro yönetimindeki Venezuela'nın etkisini dengeleyerek MERCOSUR bloğundaki güç dengelerini değiştiriyor. İsrail, bu hamleyle Çin'in domine ettiği Küresel Güney coğrafyasında kendine güçlü bir yer edinmeyi hedefliyor.
Gelecek senaryoları incelendiğinde üç ana yol öne çıkıyor. İyimser senaryo, bu ittifakın büyüyerek Şili ve Paraguay gibi ülkeleri de içine alacak şekilde genişlemesini öngörüyor. Kötümser senaryo ise Milei'nin 2026'daki olası bir siyasi başarısızlığı veya halk protestoları sonucu paktın çökebileceğine işaret ediyor. En muhtemel senaryo ise 2027 yılına kadar ticaret hacminde %20'lik istikrarlı bir artışla iş birliğinin derinleşmesidir.
Eleştirel sesler ise bu durumu 'yeni bir emperyalizm' olarak nitelendiriyor. Muhalif kesimler, Arjantin'in egemenlik kaybı yaşadığını ve lityum kaynaklarının çok ucuza elden çıkarıldığını savunurken, anlaşmanın gizli maddeleri konusundaki şeffaflık eksikliğine dikkat çekiyorlar.
Güney Amerika diplomasisindeki bu eksen kayması, Orta Doğu ile doğrudan bağlantılı olup İran'ın bölgedeki nüfuzunu zayıflatma potansiyeli taşıyor. Yerel düzeyde Arjantinliler teknoloji sektöründe yeni istihdam fırsatlarına kavuşabilirken, küresel ölçekte bu durum Çin etkisine karşı güçlü bir alternatif oluşturuyor.
