Nhà Vật Lý Phân Tích Giả Thuyết Não Bộ Boltzmann và Vai Trò Của Thời Gian

Một nhóm các nhà vật lý từ Hoa Kỳ và Châu Âu đã tiến hành phân tích sâu sắc về giả thuyết Não bộ Boltzmann (BB), một thí nghiệm tưởng tượng đặt câu hỏi về bản chất của ký ức và nhận thức. Giả thuyết này đặt ra nghi vấn liệu ký ức có phải là sự phản ánh thực sự của quá khứ Vũ trụ hay chỉ là kết quả của những dao động entropy lượng tử ngẫu nhiên. Nghiên cứu này tìm cách làm sáng tỏ cấu trúc của nghịch lý, liên kết nó chặt chẽ với định luật thứ hai của nhiệt động lực học và bản chất cơ bản của thời gian.

Công trình nghiên cứu, được công bố trên tạp chí Entropy vào tháng 12 năm 2025 hoặc tháng 1 năm 2026, có sự tham gia của các nhân vật chủ chốt như Giáo sư David Wolpert từ Viện Santa Fe, nhà vật lý lý thuyết Carlo Rovelli, và sinh viên Jordan Scharnhorst. Trọng tâm của phân tích là Định lý H, một trụ cột của cơ học thống kê do Ludwig Boltzmann xây dựng năm 1872, mô tả mũi tên thời gian. Các tác giả đã chứng minh rằng bất kỳ kết luận nào về Não bộ Boltzmann, về chiều thời gian, và về độ tin cậy của ký ức đều phụ thuộc vào thời điểm cụ thể mà các nhà nghiên cứu chọn làm điểm khởi đầu cho việc phân tích.

Phân tích này cho thấy sự phụ thuộc của kết quả vào phương pháp luận mô hình hóa vật lý, đặt nghi vấn về cách tiếp cận tiêu chuẩn trong việc xác định trạng thái ban đầu của Vũ trụ khi xem xét sự tăng trưởng entropy. Các nhà nghiên cứu kết luận rằng Định lý H, khi được xem xét dưới dạng đối xứng thời gian trong quá trình Markov, hàm ý rằng tất cả các phương pháp tiếp cận tiêu chuẩn đều dẫn đến một kết luận tùy tiện về một khoảnh khắc thời gian duy nhất mà quá trình đó nên được điều kiện hóa. Sự khác biệt duy nhất giữa các giả thuyết, bao gồm cả giả thuyết BB và định luật thứ hai, chỉ nằm ở thời điểm đơn lẻ được chọn để điều kiện hóa.

Công trình này không đưa ra một giải pháp cuối cùng cho nghịch lý, nhưng nó đã đạt được sự minh bạch quan trọng trong cấu trúc của nó, tách biệt các định luật vật lý khỏi các diễn giải, điều mà các tác giả coi là thiết yếu cho các cuộc thảo luận trong tương lai về bản chất của thời gian và entropy. Việc nghiên cứu này được xuất bản vào đầu năm 2026 có ý nghĩa thời sự sâu sắc khi nó giải quyết các câu hỏi cơ bản về thực tại và ký ức. Sự tham gia của Carlo Rovelli, người dự kiến ra mắt cuốn sách mới *Về Sự Bình Đẳng Của Vạn Vật* vào tháng 3 năm 2026, càng làm tăng thêm sự chú ý đến công trình này.

Đánh giá cho thấy phân tích này chuyển trọng tâm của vấn đề Não bộ Boltzmann từ vũ trụ học sang chính phương pháp mô hình hóa vật lý. Bằng cách nhấn mạnh sự phụ thuộc của các kết luận vào điểm tham chiếu thời gian được chọn, các nhà nghiên cứu đưa ra một phê bình về cách các nhà vật lý định hình các câu hỏi về điều kiện ban đầu. Công trình làm nổi bật sự mơ hồ cố hữu khi áp dụng các khái niệm bất đối xứng thời gian như ký ức vào các khuôn khổ vật lý về cơ bản là đối xứng thời gian, nhấn mạnh rằng việc xác định mũi tên thời gian vẫn còn là một vấn đề phụ thuộc vào cách chúng ta thiết lập mô hình toán học.