Nguồn nước ngọt khổng lồ dưới đáy đại dương: Phát hiện mang tính bước ngoặt tại vùng biển New England

Một nhóm nghiên cứu quốc tế vừa công bố những bằng chứng trực tiếp và không thể chối cãi về sự tồn tại của một hệ thống nước ngọt khổng lồ nằm sâu bên dưới đáy đại dương, dọc theo bờ biển New England. Khám phá này mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với ngành thủy văn học hiện đại, đồng thời có khả năng thay đổi hoàn toàn những hiểu biết trước đây về tài nguyên nước tại các khu vực ven biển.

Thực tế, giả thuyết về sự hiện diện của những túi nước ngọt ẩn giấu này đã được đưa ra từ năm 1976. Tuy nhiên, phải đợi đến tận bây giờ, thông qua một chuyến thám hiểm đại dương chuyên biệt, giới khoa học mới có được những xác nhận thực nghiệm đầy đủ về sự tồn tại của chúng.

Trong khuôn khổ sứ mệnh mang tên IODP-NSF Expedition 501 – một dự án hợp tác giữa Chương trình Khoan đại dương Quốc tế và Quỹ Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ – các nhà khoa học đã tiến hành ghi chép và thu thập mẫu nước ngọt nằm ngay bên dưới lớp trầm tích đáy biển. Đây là một thành tựu quan trọng trong việc tiếp cận những nguồn tài nguyên vốn bị che khuất bởi đại dương bao la.

Hoạt động khoan thăm dò được thực hiện liên tục từ tháng 5 đến tháng 8 năm 2025. Kết quả khảo sát đã xác định được một vùng nước có độ dày khoảng 200 mét. Quá trình phân tích mẫu vật hoàn tất vào đầu năm 2026 đã khẳng định sự hiện diện của nước ngọt trong nhiều tầng lớp trầm tích khác nhau, mở ra một chương mới trong nghiên cứu địa chất thủy văn tại thềm lục địa.

Đội ngũ nghiên cứu đã thiết lập ba trạm khoan dọc theo một mặt cắt dài 45 km trên thềm lục địa New England, nằm về phía tây của đảo Nantucket và Martha's Vineyard. Chuyến thám hiểm này được dẫn dắt bởi Giáo sư Karen Johannesson từ Đại học Massachusetts Boston và Giáo sư Brandon Dugan thuộc Trường Mỏ Colorado (Colorado School of Mines).

Các phép đo thực tế cho thấy tại một số vị trí, độ mặn của nước thấp hơn 1‰, hoàn toàn đạt tiêu chuẩn nước uống của Hoa Kỳ. Mặc dù độ mặn có xu hướng tăng dần khi khoảng cách với bờ biển xa hơn, nhưng nó vẫn thấp hơn đáng kể so với nước biển, minh chứng cho sự tồn tại của một hệ thống nước ngầm ngoài khơi quy mô lớn.

Đặc điểm thạch học của khu vực này cũng mang lại nhiều bất ngờ: thay vì các lớp đá gắn kết chặt chẽ, toàn bộ mặt cắt địa chất lại bao gồm các lớp trầm tích rời rạc. Giáo sư Rebecca Robinson từ Đại học Rhode Island lưu ý rằng các lõi khoan chứa đựng bốn đơn vị thạch học có độ tuổi khác nhau, cho thấy một lịch sử hình thành lâu đời và phức tạp của hệ thống này.

Trong giai đoạn hai của dự án, các mẫu trầm tích và nước lỗ rỗng đang được phân tích chuyên sâu tại Đại học Bremen từ tháng 1 đến tháng 2 năm 2026. Tham gia vào quá trình nghiên cứu này còn có nhà địa hóa học Thomas Harald Müller đến từ Trung tâm Nghiên cứu Đại dương Helmholtz ở Kiel.

Trọng tâm tiếp theo của các nghiên cứu là xác định nguồn gốc của dòng nước này. Các nhà khoa học giả định rằng lượng nước ngọt này có thể đã bị giữ lại từ thời kỳ băng hà cuối cùng, khi mực nước biển thấp hơn và nước băng tan chảy tạo thành các hệ thống sông ngòi trên phần thềm lục địa lộ ra. Khi mực nước đại dương dâng cao, những cấu trúc này đã bị chôn vùi dưới đáy biển.

Việc phân tích đồng vị sẽ đóng vai trò như một dấu vân tay để xác định nguồn gốc và tuổi đời của nguồn nước. Hiểu rõ động lực học của các hệ thống ven biển này là cực kỳ quan trọng trong bối cảnh mực nước biển dâng cao, điều có thể khiến các tầng ngậm nước ẩn giấu này trở nên dễ bị tổn thương trước nguy cơ ô nhiễm.

Những kho lưu trữ nước ngọt ngoài khơi tương tự cũng từng được phát hiện tại bờ biển Úc, Trung Quốc và Nam Phi. Điều này khẳng định tính chất toàn cầu của hiện tượng này và mở ra những tiềm năng mới về tài nguyên nước cho nhiều khu vực trên thế giới.

Khám phá này đã bổ sung vào lịch sử của hành tinh một lớp ký ức sâu thẳm và tĩnh lặng. Có lẽ điều quan trọng nhất không chỉ là việc tìm thấy nước ngọt dưới lòng đại dương, mà là sự thật rằng những ký ức của Trái Đất đang dần được đưa lên mặt đất, từng lớp một.

Những gì từng là giả thuyết trong nhiều thập kỷ nay đã trở thành bằng chứng trực tiếp. Những gì nằm im lìm trong bóng tối suốt hàng thiên niên kỷ nay đã bắt đầu cất tiếng nói, tạo nên một nốt trầm sâu sắc trong quá trình khám phá hành tinh của chúng ta.

Trái Đất không hề che giấu những bí mật của mình, mà Trái Đất luôn sẵn lòng hé mở chúng khi con người chúng ta đã thực sự sẵn sàng để lắng nghe và thấu hiểu.