Các nghệ sĩ AI thống trị bảng xếp hạng Billboard giữa làn sóng tranh luận trong ngành âm nhạc

Giai đoạn cuối năm 2025 đã đánh dấu một bước ngoặt lịch sử trong ngành công nghiệp giải trí khi các dự án âm nhạc được vận hành bởi trí tuệ nhân tạo (AI) đạt được những bước tiến khổng lồ trên các bảng xếp hạng danh giá của Billboard. Dự án mang tên Breaking Rust đã ghi tên mình vào lịch sử khi trở thành bản nhạc hoàn toàn do AI tạo ra đầu tiên đứng đầu một bảng xếp hạng lớn của Billboard, cụ thể là vị trí quán quân tại bảng xếp hạng Country Digital Song Sales của Mỹ với tác phẩm "Walk My Walk". Cùng thời điểm đó, một dự án R&B khác cũng dựa trên nền tảng AI là Xania Monet đã xuất sắc vươn lên vị trí số một trên bảng xếp hạng R&B Digital Song Sales, khẳng định sức mạnh mới của công nghệ trong âm nhạc hiện đại.

Thành công của Xania Monet không chỉ dừng lại ở doanh số kỹ thuật số; cô còn lập kỷ lục khi trở thành nghệ sĩ hoàn toàn do AI tạo ra đầu tiên xuất hiện trên bảng xếp hạng phát thanh của Billboard, giữ vị trí thứ 30 trong danh sách Adult R&B Airplay tính đến ngày 1 tháng 11. Các chỉ số thương mại của những nghệ sĩ ảo này vô cùng ấn tượng, tiêu biểu là danh mục âm nhạc của Xania Monet đã mang về hơn 52.000 USD chỉ tính riêng từ doanh thu phát trực tuyến tại thị trường Hoa Kỳ. Sự trỗi dậy mạnh mẽ này đã làm bùng nổ những cuộc tranh luận gay gắt trong cộng đồng âm nhạc toàn cầu, xoay quanh các câu hỏi nền tảng về quyền tác giả, quyền đối với hình ảnh cá nhân và tính đạo đức khi sử dụng các công nghệ được đào tạo dựa trên kho dữ liệu từ các tác phẩm của con người.

Đứng sau sự thành công của Xania Monet là nữ thi sĩ Telisha "Nikki" Jones đến từ Mississippi, người trực tiếp đảm nhận việc viết toàn bộ lời bài hát. Cô đã ký kết một hợp đồng trị giá nhiều triệu đô la với hãng thu âm Hallwood Media sau một cuộc cạnh tranh quyền lực đầy kịch tính, với con số được đồn đoán lên tới 3 triệu đô la. Động thái này được giới chuyên môn nhìn nhận theo nhiều chiều hướng: một số coi đây là minh chứng cho việc các hãng đĩa sẵn sàng đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ để tối ưu hóa chi phí sản xuất, trong khi số khác lại xem đó là mối đe dọa trực tiếp đối với sự sáng tạo thuần túy của con người. Tình hình càng trở nên phức tạp hơn khi Suno, nền tảng được sử dụng để tạo giọng hát và sản xuất âm nhạc cho Xania Monet, hiện đang là mục tiêu của các vụ kiện pháp lý từ các tổ chức như Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Hoa Kỳ (RIAA) với cáo buộc sử dụng trái phép các tài liệu có bản quyền để huấn luyện mô hình AI.

Trong bối cảnh đó, các tổ chức giáo dục hàng đầu cũng đang nhanh chóng thích nghi với thực tế mới bằng cách tích hợp AI vào chương trình giảng dạy chính thức. Trường Âm nhạc Frost đã hoàn thành học kỳ đầu tiên trong khuôn khổ quan hệ đối tác chiến lược với Suno, một dự án được khởi động từ cuối năm 2024 nhằm định hướng tích cực việc ứng dụng AI tại các học viện âm nhạc danh tiếng. Các khóa học hiện nay không còn xa lánh công nghệ mà tập trung vào khả năng đồng sáng tạo, hướng dẫn sinh viên cách kết hợp nhuần nhuyễn giữa kỹ năng nghệ thuật truyền thống với các công cụ tân tiến như Suno để tạo ra những sản phẩm âm nhạc đột phá.

Khi các dự án như Breaking Rust chứng minh được khả năng thống trị doanh số bán hàng kỹ thuật số và Xania Monet thâm nhập sâu vào hệ thống phát thanh truyền thống, ngành công nghiệp âm nhạc đang đứng trước yêu cầu cấp thiết về việc thiết lập các tiêu chuẩn mới. Chuyên gia quan hệ công chúng âm nhạc Bob Bradley chia sẻ rằng ông thấu hiểu cả hai mặt của vấn đề và nhận thấy sự phân cực rõ rệt trong quan điểm của các chuyên gia chuyên nghiệp. Tuy nhiên, vẫn tồn tại những lo ngại sâu sắc rằng những thành tựu này có thể thúc đẩy các mô hình khai thác tiêu cực, tập trung quyền lực vào tay một số ít tập đoàn công nghệ và làm giảm thu nhập của các nghệ sĩ thực thụ nếu không có các quy định rõ ràng về sự đồng thuận, ghi nhận công lao và bồi thường thỏa đáng. Sự thành công của các nghệ sĩ AI trên bảng xếp hạng chính là chất xúc tác mạnh mẽ buộc chúng ta phải định nghĩa lại bản chất của nghệ thuật trong kỷ nguyên số hóa.