Seabed 2030: Nihayet Görmeye Başladığımız Okyanus

Okyanus tabanının haritalanmasına yönelik kritik bir girişim olan Seabed 2030 projesi, 2026 yılının başında önemli bir ivme kazandı. 6 Ocak tarihinde, Plymouth Üniversitesi ile stratejik bir ortaklığın resmen duyurulması bu gelişmenin anahtarı oldu. Nippon Vakfı ve GEBCO tarafından ortaklaşa yürütülen bu inisiyatif, BM Okyanus On Yılı'nın en temel programlarından biri olarak kabul edilmektedir.

Bu gelişmenin zamanlaması büyük önem taşımaktadır. 2025 yılının sonu itibarıyla, modern haritalama yöntemleri kullanılarak okyanus tabanının yalnızca %26,1'lik bir kısmı görüntülenebilmişti. Bu durum, iklim süreçlerinin, biyoçeşitliliğin ve jeolojik risklerin temelini oluşturan okyanusların büyük bir kısmının hâlâ kelimenin tam anlamıyla görünmez kaldığı anlamına gelmektedir. Yeni kurulan bu iş birliği, işte tam da bu bilgi açığını kapatmayı hedeflemektedir.

Plymouth Üniversitesi'nin Katkıları Nelerdir?

Avrupa'nın önde gelen okyanus araştırmaları merkezlerinden biri olan Plymouth Üniversitesi, bu çabaya somut katkılar sunacaktır. Üniversitenin sağlayacağı temel destekler şu şekildedir:

• Yüksek hassasiyetli batimetrik verilerin sağlanması,
• Uydu gözlemleri ve uzaktan algılamanın entegrasyonu,
• Seabed 2030 haritalarının temelini oluşturan GEBCO küresel veri ağının güçlendirilmesi.

Bu iş birliği, sadece bilgi alışverişinden ibaret değildir; okyanus tabanının dinamiklerini anlamak için elzem olan hidrografi, otonom teknolojiler ve okyanus modellemesi alanlarında ilerleme kaydetmek anlamına gelmektedir.

Misyonun Bir Parçası Olarak Eğitim

Ortaklık, yeni nesil uzmanların yetiştirilmesiyle de doğrudan bağlantılıdır. Plymouth Üniversitesi, bu projeyi kullanarak aşağıdaki eğitim programlarını desteklemektedir:

• Okyanus araştırmaları lisans programları,
• Hidrografi yüksek lisans programları,
• Ve özellikle 14-17 yaş arasındaki kız öğrencileri uygulamalı okyanus bilimine dahil etmeyi amaçlayan, Ekim 2025'te başlatılan “Girls in Ocean Science” (Okyanus Biliminde Kızlar) girişimi.

Seabed 2030 Proje Direktörü Jamie McMichael-Phillips, konunun sadece veri toplamakla kalmayıp, aynı zamanda okyanusu anlama kültürünü şekillendirmekle de ilgili olduğunu vurgulamaktadır.

Tüm okyanus tabanını haritalama konusunda uluslararası yetkiye sahip tek kuruluş olan GEBCO, Uluslararası Hidrografi Örgütü ile UNESCO Hükümetlerarası Okyanus Bilimi Komisyonu'nun ortak programı tarafından koordine edilmektedir. Geçtiğimiz yıl boyunca proje, 4,34 milyon km² yeni veri eklemiştir ki bu alan, Avrupa Birliği'nin yüz ölçümüne eşdeğer bir büyüklüktür.

Bu, Gezegenin Sesine Ne Katıyor?

Bu çaba, gezegenimize derinlik netliği katmaktadır. Okyanus, artık soyut bir güç olmaktan çıkıp, kontrol edilmekten ziyade bilinçli bir şekilde birlikte var olunması gereken okunabilir bir alana dönüşmektedir. Gezegene sahip çıkabilmek için öncelikle onu görmemiz gerekir. Seabed 2030 de tam olarak bunu yapmakta; katman katman, metre metre okyanusun sırlarını gün yüzüne çıkarmaktadır.