Przełom na konferencji AAAS: Świadomość może trwać znacznie dłużej, niż dotychczas sądzono

Podczas dorocznego zgromadzenia Amerykańskiego Stowarzyszenia na rzecz Rozwoju Nauki (AAAS), które odbyło się w Phoenix w stanie Arizona w dniach od 12 do 14 lutego 2026 roku, zaprezentowano przełomowe dane dotyczące funkcjonowania organizmu po stwierdzeniu zgonu. Naukowcy dowodzą, że proces wygasania funkcji życiowych, zarówno biologicznych, jak i neuronalnych, nie jest gwałtownym momentem, lecz wieloetapowym zjawiskiem. Tradycyjne podejście medyczne, uznające śmierć za zdarzenie natychmiastowe, zostaje tym samym poddane gruntownej rewizji w świetle najnowszych dowodów empirycznych.

Analiza przypadków pacjentów, którzy doświadczyli nagłego zatrzymania krążenia, dostarczyła zdumiewających wniosków. Z przedstawionych danych wynika, że nawet 20 procent osób przywróconych do życia zgłasza zachowanie świadomości w czasie, gdy aktywność kory mózgowej teoretycznie powinna być całkowicie wygaszona. Co istotne, relacje te często zawierają możliwe do zweryfikowania szczegóły dotyczące otoczenia, co rzuca nowe światło na granice ludzkiej percepcji. Wyniki te, zaprezentowane między innymi przez Anę Fowler z Arizona State University (ASU), sugerują konieczność pilnej aktualizacji obowiązujących protokołów medycznych.

Fundamentem tych rewolucyjnych twierdzeń są wyniki wieloośrodkowego badania AWARE II, którym kierował doktor Sam Parnia, dyrektor ds. badań nad intensywną terapią i resuscytacją w NYU Langone. Projekt ten, realizowany w ponad 25 placówkach szpitalnych na terenie Wielkiej Brytanii oraz Stanów Zjednoczonych, pozwolił na monitorowanie stanu pacjentów w sytuacjach krytycznych. Badacze odkryli, że mózg może wykazywać oznaki standardowej aktywności elektrycznej nawet przez godzinę od momentu rozpoczęcia resuscytacji krążeniowo-oddechowej (RKO).

Odkrycie to stoi w bezpośredniej sprzeczności z dotychczasową wiedzą medyczną, według której nieodwracalne uszkodzenia i śmierć komórek mózgowych następują już po 5–10 minutach niedotlenienia. Nowe dane wskazują na znacznie większą odporność tkanki nerwowej, niż wcześniej zakładano. Sugeruje to, że okno czasowe, w którym możliwe jest skuteczne ratowanie funkcji poznawczych pacjenta, może być znacznie szersze, co otwiera zupełnie nowe perspektywy w medycynie ratunkowej i intensywnej terapii.

Osoby, które przeżyły stan śmierci klinicznej, często opisują specyficzne fenomeny, takie jak poczucie oddzielenia się od własnego ciała czy bezstronne obserwowanie działań personelu medycznego. Relacje te charakteryzują się brakiem odczuwania bólu czy stresu, co stanowi istotny element debaty bioetycznej. Takie świadectwa mają bezpośredni wpływ na etykę lekarską, a w szczególności na procedury związane z transplantologią, gdzie precyzyjne określenie momentu śmierci ma kluczowe znaczenie dla pobierania narządów.

Konferencja AAAS 2026, przebiegająca pod hasłem „Nauka w skali”, położyła duży nacisk na praktyczne wdrożenie fundamentalnych odkryć naukowych. Prace doktora Parnii oraz badania przedstawione przez Anę Fowler wyznaczają kierunek dla rozwoju innowacyjnych metod ochrony mózgu przed uszkodzeniami. Ostatecznie, te naukowe dociekania mogą doprowadzić do wypracowania nowych standardów opieki nad pacjentami znajdującymi się na cienkiej granicy między życiem a śmiercią, zmieniając nasze rozumienie kresu ludzkiej egzystencji.