Średnia Temperatura Globalna Przekracza Próg 1,5°C po Trzech Latach, W Tle Ekstremalnych Zjawisk w 2025 Roku

Po raz pierwszy w historii, średnia globalna temperatura liczona dla trzech kolejnych lat formalnie przekroczyła próg 1,5 stopnia Celsjusza, wyznaczony w Porozumieniu Paryskim. Takie dane przedstawiło konsorcjum World Weather Attribution (WWA) z Europy w swoich najnowszych ustaleniach opublikowanych w 2025 roku. Co znamienne, to przekroczenie nastąpiło pomimo faktu, że rok 2025 charakteryzował się warunkami La Niña, czyli zjawiskiem naturalnym, które zazwyczaj sprzyja lekkiemu ochłodzeniu klimatu. Ta sytuacja wyraźnie uwidacznia dominujący wpływ długotrwałych emisji paliw kopalnych napędzanych przez działalność człowieka.

Analiza przeprowadzona przez WWA sugeruje, że rok 2025 niemal na pewno zostanie sklasyfikowany jako drugi lub trzeci najcieplejszy rok w historii pomiarów. Ten okres naznaczony był znacznym wzrostem niestabilności klimatycznej na całym globie. Konsorcjum zidentyfikowało aż 157 odrębnych zdarzeń ekstremalnych, które spełniły kryteria istotnego wpływu humanitarnego.

Wśród tych zjawisk najczęściej występowały fale upałów oraz powodzie, z których każda odpowiadała za 49 incydentów. Tuż za nimi uplasowały się wichury i sztormy, odnotowane 38 razy. Spośród 22 zdarzeń poddanych szczegółowej ekspertyzie przez naukowców WWA, aż 17 zostało uznanych za wydarzenia, których dotkliwość lub prawdopodobieństwo wystąpienia zostało wyraźnie zwiększone przez antropogeniczne zmiany klimatu. To potwierdza, że emisje gazów cieplarnianych pochodzące ze spalania paliw kopalnych nasiliły niebezpieczne anomalie pogodowe.

Ekstremalne upały okazały się najbardziej śmiertelnym zagrożeniem w 2025 roku, powodując szacunkowo 24 400 zgonów w 854 miastach Europy w okresie od czerwca do sierpnia. Badacze z Imperial College London oraz London School of Hygiene & Tropical Medicine oszacowali, że około 68 procent tych ofiar śmiertelnych można bezpośrednio powiązać ze zmianami klimatu. W efekcie, śmiertelność ta trzykrotnie przekroczyła oczekiwany wskaźnik dla świata nieogrzanego globalnie. Włochy odnotowały największą liczbę zgonów przypisanych klimatowi – 4 597, następnie Hiszpania z 2 841, Niemcy z 1 477, Francja z 1 444 oraz Wielka Brytania z 1 147 zgonami. Analiza wykazała również, że osoby w wieku 65 lat i starsze stanowiły 85 procent nadmiarowych zgonów, co podkreśla zwiększoną wrażliwość starszej populacji Europy.

Ponadto, panujące warunki atmosferyczne znacząco podniosły ryzyko katastrofalnych pożarów na Półwyspie Iberyjskim. Obliczono, że warunki pogodowe, które doprowadziły do niszczycielskich pożarów w Portugalii i Hiszpanii, były około 40 razy bardziej prawdopodobne z powodu kryzysu klimatycznego. Gorące, suche i wietrzne warunki poprzedzające sierpniowe pożary były również o 30 procent bardziej intensywne, niż miałyby być w epoce przedindustrialnej. Naukowcy zauważyli, że takie ekstremalne zjawiska, które historycznie zdarzały się raz na 5000 lat, w obecnym reżimie klimatycznym mogą występować co 15 lat.

Główna badaczka WWA, Friederike Otto, stanowczo podkreśliła, że same działania adaptacyjne są niewystarczające w obliczu narastającego zagrożenia. Brytyjskie Met Office prognozuje, że temperatury w 2026 roku będą oscylować między 1,34°C a 1,58°C powyżej średnich przedindustrialnych. To utwierdza krytyczną potrzebę kompleksowego odejścia od systemów energetycznych opartych na paliwach kopalnych. Raport WWA ostrzega, że świat zbliża się do „granic adaptacji”, gdzie gotowość przestanie wystarczać do pełnego opanowania skutków dalszego ocieplenia.