Gemiddelde Wereldtemperatuur Overstijgt Drie Jaar Lang de 1,5°C Grens Te Midden van Extreme Weersomstandigheden in 2025

Voor het eerst in de geschiedenis heeft de wereldwijde gemiddelde temperatuur, berekend over de voorgaande drie jaar, de door het Akkoord van Parijs vastgestelde opwarmingsgrens van 1,5°C in 2025 formeel overschreden. Dit blijkt uit de bevindingen die het Europese consortium World Weather Attribution (WWA) recentelijk heeft gepubliceerd. Dit significante keerpunt deed zich voor ondanks de La Niña-omstandigheden die gedurende 2025 heersten; een natuurlijk klimaatfenomeen dat doorgaans een licht verkoelend effect heeft. Dit feit onderstreept des te meer de onverbiddelijke en dominante impact van de aanhoudende, door de mens veroorzaakte uitstoot van fossiele brandstoffen. De analyse van de WWA wijst er bovendien op dat 2025 vrijwel zeker zal worden geregistreerd als het op één na of op twee na warmste jaar ooit gemeten.

Gedurende het jaar 2025 werd de planeet geconfronteerd met een duidelijke toename van klimatologische onvoorspelbaarheid. De WWA identificeerde maar liefst 157 afzonderlijke extreme weersgebeurtenissen die voldeden aan de vastgestelde criteria voor humanitaire impact. Hittegolven en overstromingen bleken de meest voorkomende gevaren te zijn, waarbij beide categorieën elk verantwoordelijk waren voor 49 afzonderlijke incidenten. Stormen volgden op de lijst met 38 geregistreerde gebeurtenissen. Van de 22 gebeurtenissen die door het consortium in detail werden onderzocht, werd bij 17 vastgesteld dat ze aantoonbaar ernstiger waren geworden of een grotere waarschijnlijkheid hadden gekregen door de door de mens veroorzaakte klimaatverandering. Dit bevestigt onomstotelijk dat de emissies van fossiele brandstoffen, die de planeet opwarmen, de gevaarlijke weersfenomenen hebben versterkt.

Extreme hitte manifesteerde zich als het dodelijkste fenomeen van het jaar. Tussen juni en augustus eiste dit naar schatting 24.400 levens in 854 Europese steden. Onderzoekers van het Imperial College London en de London School of Hygiene & Tropical Medicine kwamen tot de schatting dat ongeveer 68 procent van deze sterfgevallen direct kon worden toegeschreven aan klimaatverandering. Dit komt neer op een verdrievoudiging van het verwachte dodental in een wereld zonder opwarming. Italië telde het hoogste aantal van deze klimaatgerelateerde sterfgevallen met 4.597, gevolgd door Spanje met 2.841, Duitsland met 1.477, Frankrijk met 1.444 en het Verenigd Koninkrijk met 1.147 doden. De analyse benadrukte verder dat personen van 65 jaar en ouder 85 procent van de excessieve sterfgevallen uitmaakten, wat de verhoogde kwetsbaarheid van de vergrijzende Europese bevolking blootlegt.

Bovendien hebben de atmosferische omstandigheden het risico op catastrofale branden op het Iberisch Schiereiland aanzienlijk vergroot. De weersomstandigheden die de verwoestende bosbranden in Portugal en Spanje aanwakkerden, bleken door de klimaatontwrichting ongeveer 40 keer waarschijnlijker te zijn geworden. De bijbehorende hete, droge en winderige omstandigheden die voorafgingen aan de branden in augustus waren bovendien 30 procent intenser dan ze in een pre-industrieel klimaat zouden zijn geweest. Wetenschappers merkten op dat dergelijke extreme weersperioden, die historisch gezien eens in de 5.000 jaar voorkwamen, nu naar verwachting elke 15 jaar zullen plaatsvinden binnen het huidige klimaatregime.

Hoofdwetenschapper van de WWA, Friederike Otto, benadrukte dat aanpassingsmaatregelen op zichzelf niet volstaan om deze escalerende risico's het hoofd te bieden. Het Britse Met Office projecteert dat de temperaturen voor 2026 waarschijnlijk zullen blijven schommelen tussen 1,34°C en 1,58°C boven de pre-industriële gemiddelden. Dit versterkt de absolute noodzaak voor een alomvattende vervanging van energiesystemen die op fossiele brandstoffen draaien. Het WWA-rapport waarschuwt dat de wereld het 'aangepastheidsplafond' nadert, een punt waarop voorbereiding de gevolgen van voortdurende opwarming niet langer volledig kan verzachten. Het is nu dweilen met de kraan open als we niet ingrijpen.