Rekordowo niski poziom wody w Bałtyku: Skutki długotrwałych wiatrów wschodnich

Morze Bałtyckie odnotowało najniższą objętość wody od czasu rozpoczęcia systematycznych pomiarów w 1886 roku. Zjawisko to jest bezpośrednim wynikiem utrzymujących się od stycznia 2026 roku silnych wiatrów wschodnich. Ta specyficzna cyrkulacja atmosferyczna wypchnęła ogromne masy wody na zachód, kierując je przez Cieśniny Duńskie, w tym przez Bełty, prosto do Morza Północnego. W odpowiedzi na tę bezprecedensową sytuację, Instytut Badań Morza Bałtyckiego im. Leibniza w Warnemünde (IOW) zainicjował specjalną, 49-dniową kampanię monitoringową, której celem jest zbadanie ekologicznych następstw tego rzadkiego zdarzenia oceanograficznego.

Według danych z 5 lutego 2026 roku, średni deficyt poziomu morza przekroczył 67,4 centymetra poniżej średniej długoterminowej. Przekłada się to na szacunkową stratę około 275 kilometrów sześciennych wody z basenu Morza Bałtyckiego. Skala tego zjawiska jest historycznie istotna – w ciągu 140 lat prowadzenia rejestrów tylko pięciokrotnie odnotowano spadki przekraczające 60 centymetrów poniżej normy. Rekordowo niskie wartości zostały potwierdzone przez szwedzką stację pomiarową Landsort-Norra, działającą nieprzerwanie od 1886 roku. Głównym czynnikiem meteorologicznym jest stabilny układ wysokiego ciśnienia, prawdopodobnie pochodzenia syberyjskiego. Wyż ten skutecznie zablokował napływ cieplejszych i wilgotniejszych cyklonów z zachodu, spychając je w stronę Europy Południowej.

Eksperci wskazują, że tak znaczne przemieszczenie mas wody pod wpływem wiatru tworzy idealne warunki do wystąpienia Głównego Wlewu Bałtyckiego (MBI) z Morza Północnego. Zjawiska typu MBI są kluczowymi procesami naturalnymi, stanowiącymi jedyny mechanizm natleniania głębokich, słonych wód w centralnych basenach Bałtyku. Wlewy te wprowadzają gęstą, zimną i bogatą w tlen wodę wzdłuż dna morskiego, co pozwala na wyparcie stojących, ubogich w tlen warstw znajdujących się poniżej halokliny. Taka regeneracja zasobów wodnych jest niezbędna dla ograniczenia stref beztlenowych oraz poprawy warunków rozrodczych wielu gatunków, w tym dorsza, co w konsekwencji wzmacnia ogólną bioróżnorodność regionu.

Instytut Badań Morza Bałtyckiego w Warnemünde zaktualizował swoje szeregi czasowe dotyczące wlewów MBI, co pozwoliło zauważyć cykliczne wahania ich intensywności występujące mniej więcej co 30 lat. Przeczy to wcześniejszym hipotezom o stałym spadku ich częstotliwości. Ostatnie znaczące wydarzenie tego typu, określone jako średniej wielkości wlew, miało miejsce w grudniu 2023 roku, przynosząc chwilową poprawę stanu wód w południowym Bałtyku. Ze względu na unikalną, półzamkniętą geografię Morza Bałtyckiego oraz jego niskie zasolenie – wynoszące zaledwie jedną dziesiątą zasolenia otwartego oceanu – proces wymiany wód jest niezwykle powolny i trwa zazwyczaj od 20 do 30 lat. Obecny, rekordowo niski stan wody stanowi punkt wyjścia dla potencjalnie istotnego odrodzenia ekologicznego, które może nastąpić po spodziewanym napływie chłodniejszej i bardziej zasolonej wody oceanicznej.

• Najniższy poziom wody od 1886 roku potwierdzony przez stację Landsort-Norra.
• Utrata około 275 kilometrów sześciennych wody z basenu bałtyckiego.
• Szansa na Główny Wlew Bałtycki (MBI) i poprawę warunków tlenowych.
• Cykl wymiany wody w Bałtyku trwający od dwóch do trzech dekad.

Monitorowanie obecnej sytuacji przez naukowców z IOW pozwoli lepiej zrozumieć dynamikę zmian w ekosystemie morskim. Choć drastyczny spadek poziomu wody budzi niepokój, może on paradoksalnie stać się katalizatorem dla pozytywnych zmian biologicznych. Wprowadzenie świeżej, natlenionej wody z Morza Północnego jest kluczowe dla przetrwania wielu morskich organizmów, które od lat zmagają się z postępującym zjawiskiem pustyń tlenowych na dnie Bałtyku.