Sabotage aan elektriciteitsnetwerk Berlijn: Aanval op onderstations legt 45.000 huishoudens plat

Op de ochtend van zaterdag 3 januari 2026 werd het zuidwestelijke deel van Berlijn getroffen door een grootschalige stroomstoring. Deze verstoring had directe gevolgen voor ongeveer 45.000 woningen en circa 2.200 commerciële ondernemingen. De oorzaak van dit incident bleek een daad van opzettelijke sabotage te zijn, gericht tegen hoogspanningskabels nabij het gasgestookte energiecentrale van Lichterfelde, specifiek op een brug over het Teltowkanaal.

De verantwoordelijkheid voor deze aanval werd opgeëist door de links-extremistische groepering Vulkangruppe. In een online manifest verklaarde de groep dat hun actie een protest vormde tegen de ‘onverzadigbare energiegierigheid’ en de toenemende energieconsumptie, die zij direct linken aan de datacenters voor kunstmatige intelligentie. De schade was aanzienlijk: door het gebruik van brandstichtingsmiddelen raakten vijf hoogspannings- en tien middenspanningskabels defect. De situatie werd extra nijpend door de heersende strenge vorst en sneeuwval, wat de kwetsbare bevolkingsgroepen, waaronder ziekenhuizen en verzorgingstehuizen in wijken als Nikolassee, Zehlendorf en Wannsee, zwaar trof.

De burgemeester van Berlijn, Kai Wegner, veroordeelde de gebeurtenis scherp en bestempelde het als een ‘terroristische daad’. Hij eiste onmiddellijke aanscherping van de veiligheidsmaatregelen. Gezien de ernst van de zaak, werd het onderzoek op 7 januari 2026 overgedragen aan het Openbaar Ministerie van de Bondsregering. Het Federaal Bureau voor de Bescherming van de Grondwet (BfV) classificeert de Vulkangruppe als een gedecentraliseerde en ‘op geweld gerichte’ organisatie. Volgens bronnen wordt deze groep verantwoordelijk gehouden voor een reeks aanslagen op kritieke infrastructuur in Berlijn en Brandenburg sinds 2011. Een eerdere actie van deze groep, een brandstichting bij hoogspanningsmasten in maart 2024, leidde destijds tot een meerdaagse stilstand van de productie bij de Tesla Gigafactory Berlin-Brandenburg.

De politieke reacties op de sabotage legden de bestaande kloof in de benadering van binnenlandse veiligheid bloot. De Bondsminister van Binnenlandse Zaken, Alexander Dobrindt, die deze functie sinds mei 2025 bekleedt, karakteriseerde de aanval als een ‘opzettelijke aanval met diepgaande kennis’, waarmee hij wees op een heropleving van het linkse terrorisme in Duitsland. In het licht van dit incident had het ministerie van Dobrindt eerder gewerkt aan een wetsvoorstel inzake gegevensopslag, dat de verplichte opslag van IP-adressen voor de duur van drie maanden voorschreef.

Als tegenreactie op de visie van Dobrindt, uitte Felix Banaschak, sinds november 2024 de federale voorzitter van Bündnis 90/Die Grünen, zijn kritiek. Hij wees op een gebrek aan concrete maatregelen voor crisisbeheersing en stelde de vraag of de rechtshandhaving wel in staat was om de daders van de al sinds 2011 lopende reeks aanslagen daadwerkelijk te arresteren. Dit incident werpt een scherp licht op de kwetsbaarheid van de Duitse vitale energiesystemen tegen politiek gemotiveerde sabotageacties.

De herstelwerkzaamheden, die door de aanhoudende lage temperaturen bemoeilijkt worden, zullen naar verwachting pas op donderdag 8 januari 2026 voltooid zijn. Dit betekent een langdurige periode van herstel voor de getroffen stadsdelen. De gebeurtenis heeft de discussie over de balans tussen de uitbreiding van digitale controlemechanismen en de noodzakelijke investeringen in de versterking van de fysieke infrastructuur opnieuw aangewakkerd.