Het olie-rijke Midden-Oosten maakt een historische omslag naar hernieuwbare energiebronnen

De transitie naar duurzame energiebronnen in de regio van het Midden-Oosten en Noord-Afrika, vaak aangeduid als de MENA-regio, ondergaat momenteel een transformatie van ongekende proporties. Ondanks de diepgewortelde historische afhankelijkheid van en de wereldwijde dominantie in de export van olie en gas, kiezen deze landen nu resoluut voor een toekomst die wordt aangedreven door zon en wind. Deze verschuiving is niet alleen ingegeven door ecologische noodzaak, maar ook door een strategische herpositionering in de mondiale energiemarkt die de komende decennia zal definiëren.

De cijfers achter deze groene revolutie zijn indrukwekkend en worden gedetailleerd beschreven in het rapport MENA Energy Outlook 2026, gepubliceerd door het gerenommeerde analytische centrum Dii Desert Energy uit de Verenigde Arabische Emiraten. Uit de data blijkt dat tegen het einde van het jaar 2025 de totale geïnstalleerde capaciteit voor het opwekken van zonne- en windenergie is geëscaleerd met een groeipercentage van 44%. Dit brengt het totaal op een indrukwekkende 43,7 GW, waarbij er in slechts één jaar tijd maar liefst 13,4 GW aan nieuwe faciliteiten werd toegevoegd aan het netwerk. Binnen deze energiemix blijft fotovoltaïsche zonne-energie (PV) de absolute koploper met een aandeel van 34,5 GW, terwijl windenergie een solide 7,4 GW voor zijn rekening neemt. Saoedi-Arabië heeft in deze periode zijn capaciteit weten te verdrievoudigen naar 11,7 GW, terwijl de Verenigde Arabische Emiraten een stabiele groei laten zien met een totaal van 7,5 GW.

Een van de belangrijkste drijfveren achter deze snelle adoptie is de spectaculaire daling van de productiekosten, die in deze regio momenteel wereldrecords breken. De kosten voor het opwekken van zonne-energie zijn gedaald tot een historisch dieptepunt van 1,09 dollarcent per kilowattuur (kWh), terwijl windenergie wordt geproduceerd tegen het uiterst concurrerende tarief van 1,33 dollarcent per kWh. Deze economische voordelen vertalen zich in een enorme pijplijn van toekomstige projecten die de energiekaart van de regio zullen hertekenen. Er staat momenteel voor 202 GW aan nieuwe initiatieven gepland, waarvan 38 GW reeds in de bouwfase verkeert. Indien het meest optimistische groene scenario wordt gevolgd, kan de totale capaciteit in de regio tegen het jaar 2030 stijgen naar een verbazingwekkende 290 GW.

De regio herbergt enkele van de meest ambitieuze energieprojecten ter wereld, waarbij specifieke landen de rol van regionale koploper op zich nemen om hun economieën te diversifiëren:

• Saoedi-Arabië: Projecten zoals NEOM Solar met een capaciteit van 2,1 GW en de Sudair PV-centrale van 1,5 GW trekken wereldwijd de aandacht en onderstrepen de nationale ambities voor een koolstofarme toekomst.
• Verenigde Arabische Emiraten: Het Mohammed bin Rashid Al Maktoum-zonnepark is een hoeksteen van de nationale strategie en moet tegen 2030 een totale capaciteit van 5 GW bereiken.
• Egypte en Marokko: Deze landen richten zich specifiek op de inzet van geconcentreerde zonne-energie (CSP) en geavanceerde hybride systemen, met als doel de grootschalige productie en export van groene waterstof.

De versnelling van deze energietransitie kan niet los worden gezien van de huidige geopolitieke context en de aanhoudende conflicten in het Midden-Oosten. De volatiliteit en de daaropvolgende stijging van de prijzen voor olie en gas hebben de noodzaak voor energieonafhankelijkheid en economische diversificatie alleen maar vergroot. Regeringsleiders in de regio hebben hun inspanningen voor groene energie verdubbeld als reactie op deze wereldwijde onzekerheid. Deze proactieve houding wordt geprezen door internationale instanties en wereldleiders uit de Europese Unie, Zuidoost-Azië en de Verenigde Naties, die erkennen dat de regio een fundamentele rol zal spelen in de wereldwijde verschuiving naar een duurzame en stabiele energievoorziening.