A.R. Rahman en Faiz Mustafa in «Gandhi Talks»: Muziek die haar Meester herinnert

Soms wordt nieuwe muziek niet simpelweg geboren, maar keert ze terug naar haar diepste wortels. De wereldberoemde componist A.R. Rahman heeft onlangs de single «Zara Zara» gepresenteerd, een cruciaal onderdeel van de soundtrack voor de innovatieve stomme film Gandhi Talks. De vocalen voor dit bijzondere stuk werden ingezongen door Faiz Mustafa, de kleinzoon van de overleden Ustad Ghulam Mustafa Khan, de legendarische mentor die ooit Rahman zelf de fijne kneepjes van het vak bijbracht.

Hiermee is een zeldzame en betekenisvolle cirkel in de tijd gesloten: een lijn die loopt van de leraar naar de leerling, en nu naar de kleinzoon van diezelfde leraar. Voor de 25-jarige Faiz Mustafa is deze samenwerking veel meer dan een gewone professionele stap; het is een daad van voortzetting en een eerbetoon aan zijn afkomst. Hij spreekt openlijk over het feit dat zijn grootvader Rahman onderwees, en dat hij nu op zijn beurt leert van de maestro, waarbij hij niet alleen een stijl overneemt, maar ook de volledige verantwoordelijkheid voor de muzikale traditie draagt.

In de context van de film Gandhi Talks krijgt de muziek een unieke en vitale rol, aangezien het een volledig stomme film is. Hier is de compositie geen eenvoudige versiering, maar de dragende constructie van het gehele narratief. Rahman creëert geen statische achtergrond, maar de eigenlijke ademhaling van de film; het geluid fungeert als de taal waarmee de scènes op het scherm direct tot het hart van de kijker spreken.

Het creatieve proces achter deze specifieke soundtrack was zowel langdurig als cyclisch, gekenmerkt door talloze opnames, momenten van afwijzing en hernieuwde pogingen. De componist gaf zelf toe dat het materiaal herhaaldelijk werd herschreven totdat het een staat bereikte die hij als «uitmuntend» omschreef. In de wereld van de stomme film is er immers geen ruimte voor een toevallige of betekenisloze noot, omdat elke klank een specifieke emotie moet overbrengen.

De persoonlijke en professionele band tussen Faiz Mustafa en A.R. Rahman beslaat inmiddels meer dan een decennium. Hun gedeelde geschiedenis omvat gezamenlijke optredens bij MTV Coke Studio, diverse internationale concerten en talloze uren van repetities en observatie. Tijdens een van de recente studiosessies herkende Rahman de stem van de jonge zanger en vroeg hem met oprechte verwondering of hij die kleine jongen was die jaren geleden «Aao Balma» zong.

Op dat specifieke moment transformeerde de muziek van een louter beroep naar een levende en tastbare herinnering. Het onderstreept de diepe menselijke connectie die achter de technische perfectie van hun werk schuilgaat. Voor Faiz is het werken met Rahman een voortdurende ontdekkingsreis waarbij de lessen van zijn grootvader op een nieuwe manier tot leven komen in de moderne studio-omgeving van de maestro.

Ustad Ghulam Mustafa Khan was een trotse en gerespecteerde drager van de tradities van de Rampur-Sahaswan gharana. Hij werd in 2018 geëerd met de prestigieuze Padma Vibhushan voor zijn onschatbare bijdrage aan de Indiase klassieke muziek. Hoewel hij in 2021 overleed, leeft zijn invloedrijke school voort via zijn zonen, zijn vele toegewijde leerlingen en de UGMK Academy, die zijn artistieke nalatenschap met zorg bewaakt.

De single «Zara Zara», die een speelduur heeft van ongeveer vier minuten, fungeert als de actuele stem van deze historische muzikale lijn. De muziek voor dit specifieke nummer werd gecomponeerd door Nirmik Singh, terwijl de vocalen op indrukwekkende wijze worden verzorgd door zowel Faiz Mustafa als Hinanaaz Bali. Samen weven zij een klanktapijt dat zowel modern als diep geworteld in eeuwenoude tradities aanvoelt.

De volledige soundtrack van de film Gandhi Talks bevat bovendien bijdragen van andere prominente stemmen uit het hedendaagse India. Zo is Arijit Singh te horen in de Hindi-versie van het nummer «Sunhari Kirne», en leent Shreya Ghoshal haar stem aan diverse andere taalversies van de filmmuziek. Dit zorgt voor een rijk en divers palet aan klanken die de universele boodschap van de film krachtig ondersteunen.

De officiële release van de muziek volgde kort op een bijzonder eerbetoon genaamd Haazri 2026, dat plaatsvond op 17 januari. Tijdens dit evenement bracht Rahman, samen met andere grootheden zoals Sonu Nigam, Hariharan en Shaan, een emotionele ode aan zijn geliefde goeroe. Het was een moment van collectieve reflectie op de enorme impact die Ustad Ghulam Mustafa Khan heeft gehad op de gehele Indiase muziekwereld.

Daarnaast vond er een grootschalig muzikaal evenement plaats in het Jio World Convention Centre, dat volledig in het teken stond van de film. Tijdens deze bijeenkomst werd de achtergrondmuziek bij de stomme scènes van de film live ten gehore gebracht voor het aanwezige publiek. Deze unieke ervaring benadrukte nogmaals hoe essentieel de composities van Rahman zijn voor de visuele beleving en de emotionele diepgang van het verhaal.

Dit hele gebeuren is in essentie veel meer dan de lancering van een nieuwe track of een commercieel project; het is een symbolische daad van het overdragen van het heilige vuur tussen generaties. Het laat zien dat muziek een continuüm is dat niet stopt bij het overlijden van een meester, maar juist nieuwe vormen aanneemt door de stemmen van degenen die na hem komen en zijn lessen koesteren.

Wanneer muziek zich zo krachtig herinnert van wie ze afkomstig is en welke offers er zijn gebracht voor de perfectie ervan, dan weet ze precies welke weg ze in de toekomst moet inslaan. Het project rond Gandhi Talks bewijst dat de lessen van het verleden de essentiële brandstof zijn voor de innovaties van morgen, waardoor de lijn van het geluid nooit wordt onderbroken en altijd blijft resoneren.