Nhật Bản Đẩy Mạnh AI Vật Lý Giữa Khủng Hoảng Lao Động; Microsoft Cam Kết Đầu Tư 10 Tỷ USD

Trong bối cảnh dân số già hóa nhanh chóng và lực lượng lao động suy giảm nghiêm trọng, Nhật Bản đang xem việc triển khai Trí tuệ Nhân tạo Vật lý (Physical AI) là một giải pháp sống còn để duy trì hoạt động công nghiệp và các dịch vụ thiết yếu. Chính phủ dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng Sanae Takaichi đã thể hiện cam kết mạnh mẽ bằng việc phân bổ khoảng 6,3 tỷ USD nhằm củng cố năng lực tích hợp cốt lõi giữa AI và robot. Sự tập trung này khác biệt so với các thị trường phương Tây, khi Nhật Bản ưu tiên phát triển độ chính xác của phần cứng và ứng dụng vận hành thực tế để đối phó trực tiếp với thách thức nhân khẩu học đang gia tăng. Các doanh nghiệp Nhật Bản đang tăng tốc ứng dụng AI vật lý trong các lĩnh vực như nhà máy, kho vận, và cơ sở hạ tầng trọng yếu, với mục tiêu chiếm 30% thị phần toàn cầu về AI vật lý vào năm 2040.

Song hành với nỗ lực quốc gia, tập đoàn công nghệ Microsoft đã công bố một gói đầu tư chiến lược trị giá 10 tỷ USD, trải dài trong bốn năm, từ 2026 đến 2029, nhằm xây dựng các trung tâm dữ liệu AI mới trên lãnh thổ Nhật Bản. Khoản đầu tư này, được Chủ tịch Microsoft Brad Smith thảo luận trực tiếp với Thủ tướng Sanae Takaichi tại Tokyo vào thứ Sáu, là một trong những khoản đầu tư hạ tầng công nghệ nước ngoài lớn nhất tại Nhật Bản gần đây. Mục tiêu chính là đảm bảo dữ liệu được xử lý và lưu trữ nội địa, củng cố "chủ quyền dữ liệu" của quốc gia, một yếu tố cạnh tranh cốt lõi trong cuộc đua AI toàn cầu. Microsoft sẽ mở rộng năng lực tại cả miền Đông và miền Tây Nhật Bản, tích hợp chúng với nền tảng đám mây Azure.

Để hiện thực hóa tham vọng về năng lực tính toán AI, Microsoft sẽ hợp tác chặt chẽ với các đối tác nội địa danh tiếng như SoftBank và Sakura Internet trong việc xây dựng hạ tầng dữ liệu trong nước. Ngoài ra, Microsoft còn cam kết một chương trình đào tạo quy mô lớn, đặt mục tiêu đào tạo một triệu kỹ sư và nhà phát triển AI tại Nhật Bản trước năm 2030, nhằm giải quyết dự báo thiếu hụt nhân lực công nghệ có thể lên tới hơn 3 triệu người vào năm 2040. Sự hợp tác này cũng bao gồm việc tăng cường chia sẻ thông tin tình báo về các mối đe dọa không gian mạng với các cơ quan chức năng Nhật Bản.

Trong một diễn biến song song, chiến lược quốc phòng của Nhật Bản cũng đang tích hợp sâu rộng các hệ thống tự hành tiên tiến để đối phó với môi trường an ninh khu vực thay đổi nhanh chóng. Kế hoạch cho Năm Tài chính 2026 xác định khái niệm SHIELD là trụ cột trung tâm trong quá trình hiện đại hóa quốc phòng, tập trung vào việc tích hợp các hệ thống không người lái được kết nối mạng. Các hệ thống này được thiết kế để làm loãng các đợt tấn công tên lửa và áp đảo các cảm biến của đối phương, phù hợp với xu hướng chuyển đổi sang chiến tranh hỗn hợp với các thiết bị bay không người lái. Bộ Quốc phòng Nhật Bản đang xúc tiến việc đưa vào sử dụng Loyal Wingman, một loại UAV có khả năng kết nối với hệ thống phòng thủ bờ biển đa tầng, được gọi là “Lá chắn UAV duyên hải”. Nguồn kinh phí 100 tỷ Yên, tương đương khoảng 650 triệu USD, đã được đưa vào dự toán ngân sách nhà nước năm 2026 cho hoạt động này, dự kiến triển khai từ năm 2027. Việc đẩy mạnh tự động hóa trong quốc phòng phản ánh sự cấp bách tương tự như trong lĩnh vực dân sự, nơi mà các dịch vụ thiết yếu như vận tải và bán lẻ cũng đang phải đối mặt với sự thiếu hụt nhân sự nghiêm trọng, buộc phải thay thế bằng robot và AI.